Velayetin Kaldırılması

 

Velayetin kaldırılması hususuna değinmeden önce velayetin ne olduğunu açıklayarak başlayalım. Velayet nedir? Velayetin sonuçları nelerdir? Velayetin ebeveynlere getirdiği hukuki yükümlülükler nelerdir? Çocuklar geleceğin yetişkinleri oldukları için doğru ve sağlıklı bir gelişim geçirmeleri ve iyi eğitilmeleri gerekmektedir. Bu nedenle çocuğun ihtiyaçlarını karşılamak çocuğun velisinin görevidir.

Velayet çocuğun korunması ve temsil edilmesi için öngörülmüş hukuksal haklardır.Yetişkin olmayan çocukların velayeti anne babaya aittir. Anne babanın evlilikleri sürdüğü müddetçe velayet anne babanın ikisine aittir.Anne yada babadan biri vefat ederse velayet hayatta kalana aittir.Anne babanın boşanması durumunda ise hakimin kararı ile belirlenir. Boşanma durumunda velayet hakkında detaylı bilgi almak isterseniz Boşanmada Çocuğun Velayeti Kime Verilir? konulu makalemizi inceleyebilirsiniz.

Velayet Hakkının Kapsamı

Velayet hakkını açıkladık. Şimdi ise velayet hakkının kapsamına değinelim. Velayet hakkının kapsamı nedir? Velayet neleri kapsar? Velayet hakkının kapsamını Yargıtay’ın da değindiği üzere şöyle açıklayabiliriz. Velayet hakkı kapsamı bağlamında ana ve babanın çocukların kişiliklerine ilişkin hak ve ödevlerine değinecek olursak, çocuklara bakmak, onları görüp gözetmek, geçimlerini sağlamak, yetiştirilmelerini ve eğitimlerini gerçekleştirmektir.

Velayet Hakkının kapsamını Medeni Kanun ve yargı kararlarına göre aşağıdaki gibi listeleyebiliriz:

  • Velayetindeki çocuğun eğitimi ve bakımı hakkında karar alma
  • Velayetindeki çocuğun adını koyma
  • Velayetindeki çocuğunu eğitebilme
  • Velayetindeki çocuğun dini eğitimini belirleme hakkı
  • Velayetindeki çocuğu temsil etme
  • Velayet altındaki çocuğun işlemlerinden sorumlu olabilme
  • Çocuğun korunması hakkında önlem alabilme

Velayet hakkı ve velayet hakkının kapsamı hakkında detaylı bilgi almak için Velayet Hakkı makalemizi inceleyebilirsiniz.

Velayetin Kaldırılması Nedir?

Velayeti ve velayetin kapsamına değindikten sonra velayetin kaldırılmasını açıklayabiliriz. Velayetin kaldırılması nedir? Velayet hangi durumlarda kaldırılır?

Velayetin evlilik birliği devam ettiği sürece anne ve babaya ait olduğunu bilmekteyiz. Ancak bazı sebeplerin oluşması durumunda ana ve babanın tavır ve davranışlarından çocuk olumsuz etkilenecek ise çocuğun korunmasına yönelik önlemlerin alınması gündeme gelmektedir.Velayetin kaldırılmasını açıklamadan önce çocuğun korunmasına ilişkin önlemlerden bahsetmekte yarar vardır.

Çocuğa yönelik koruma tedbirleri

Çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düştüğü takdirde, ana ve baba duruma çare bulamaz veya buna güçleri yetmezse hâkim, çocuğun korunması için uygun önlemleri alır.

Çocuğun bedensel ve zihinsel gelişmesi tehlikede bulunur veya çocuk manen terk edilmiş hâlde kalırsa hâkim, çocuğu ana ve babadan alarak bir aile yanına veya bir kuruma yerleştirebilir.

Çocuğun aile içinde kalması ailenin huzurunu onlardan katlanmaları beklenemeyecek derecede bozuyorsa ve durumun gereklerine göre başka çare de kalmamışsa, ana ve baba veya çocuğun istemi üzerine hâkim aynı önlemleri alabilir.

Ana ve baba ile çocuğun ödeme gücü yoksa bu önlemlerin gerektirdiği giderler Devletçe karşılanır.

Durumun değişmesi hâlinde, çocuğun korunmasına ilişkin önlemlerin yeni koşullara uydurulması gerekir.

Velayetin Kaldırılması Nedenleri

Çocuğun korunmasına ilişkin yukarıda belirtmiş olduğumuz diğer önlemlerden sonuç alınamaz ya da bu önlemlerin yetersiz olacağı önceden anlaşılırsa, hâkim aşağıdaki hâllerde velâyetin kaldırılmasına karar verir:

  • Ana ve babanın deneyimsizliği, hastalığı, başka bir yerde bulunması veya benzeri sebeplerden biriyle velayet görevini gereği gibi yerine getirememesi.
  • Ana ve babanın çocuğa yeterli ilgiyi göstermemesi veya ona karşı yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklaması.

Kararda aksi belirtilmedikçe, velayetin kaldırılması mevcut ve doğacak bütün çocukları kapsar. Velayetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hakim, re’sen ya da ana veya babanın istemi üzerine velayeti geri verir.

Velayetin Kaldırılmasını Kimler İsteyebilir?

Yukarıda belirtmiş olduğumuz üzere çocuğa yönelik koruma önlemlerinin faydasız olması halinde, velayetin kaldırılması şartları da gerçekleşmiş ise velayetin kaldırılmasına hükmedilmektedir? Peki velayetin kaldırılması davasını kimler açabilir? Velayetin kaldırılmasını kimler isteyebilir? Koruma önlemlerini incelerken bahsettiğimiz gibi çocuğun aile içinde kalması ailenin huzurunu onlardan katlanmaları beklenemeyecek derecede bozuyorsa ve durumun gereklerine göre başka çare de kalmamışsa, ana ve baba veya çocuğun istemi üzerine hâkim aynı önlemleri alabilir. Bu hükümden hareketle velayetin kaldırılmasına yönelik olarak da hakim re’sen hareket edebileceği gibi ana, baba veya çocuktan birinin yahut velayetin kaldırılması şartlarının meydana geldiğini düşünen, çocukla ilgili bir kimse yahut vasi adayının istemi üzerine gerekli şartların mevcut olması halinde hakim, velayetin kaldırılmasına hükmedebilir.

Velayete Sahip Ana veya Babanın Yeniden Evlenmesi ve Velayet

Velayet hususunda diğer merak edilen bir nokta da velayete sahip ana veya babanın yeniden evlenmesi halinin velayete etki edip etmemesi durumudur. Ana veya babanın yeniden evlenmesi hâli velâyetin kaldırılmasını gerektirmez. Ancak, çocuğun menfaati gerektirdiğinde velâyet sahibi değiştirilebileceği gibi, durum ve koşullara göre velâyet kaldırılarak çocuğa vasi de atanabilir.

Velayetin Kaldırılması ve Vasi Tayini?

Velayet ana ve babanın her ikisinden kaldırılırsa çocuğa bir vasi atanır. Velayetin kaldırılması ve vasi atanmasını açıklayacak olursak, velayet çocuğun korunması ve temsil edilmesi için öngörülmüş hukuksal haklar olup yetişkin olmayan çocukların velayetin anne babaya ait olduğunu, anne babanın evlilikleri sürdüğü müddetçe velayet anne babanın ikisine ait olup anne yada babadan biri vefat ederse velayet hayatta kalana ait olduğunu belirttik. Peki çocuğun velayeti hem anne hem babadan kaldırıldığında çocuğun korunması ve temsil edilmesine yönelik hukuki haklarının devamı nasıl sağlanacaktır. Bunun için kanun velayetin hem ana hem babadan kaldırılması halinde çocuğa vasi atanmasını öngörmüştür.

Velayetin Kaldırılması Görevli Mahkeme

Velayetin kaldırılması ve vasi atanmasına ilişkin olarak mahkeme hükmünün gerektiğini belirttik. Peki velayetin kaldırılmasında görevli ve yetkili mahkeme neresidir?

Velayetin kaldırılması davası nerede açılır?

Velayetin kaldırılmasında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesidir. Velayetin kaldırılması ve vasi atanması hususuna gelecek olursak, vasi atanması hususunda Sulh Hukuk Mahkemeleri görevlidir.

Velayetin Değiştirilmesi Davası ve Sebepleri

Velayetin Değiştirilmesi Davası ve Sebepleri ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir.öncelikle velayet nedir ? sorusunun cevabını değerlendirerek başlayalım.

Velayet çocuğun korunması ve temsil edilmesi için öngörülmüş hukuksal haklardır.Yetişkin olmayan çocukların velayeti anne babaya aittir. Anne babanın evlilikleri sürdüğü müddetçe velayet anne babanın ikisine aittir.Anne yada babadan biri vefat ederse velayet hayatta kalana aittir.Anne babanın boşanması durumunda ise hakimin kararı ile belirlenir. Boşanma durumunda velayet hakkında detaylı bilgi almak isterseniz Boşanmada Çocuğun Velayeti Kime Verilir? konulu makalemizi inceleyebilirsiniz.

Velayetin Değiştirilmesi Nedir?

Yukarıda velayetin ne olduğunu ve hangi durumlarda velayetin kime ait olacağını belirttik. Peki bu durumlar hep sabit mi kalmaktadır? Velayetin değiştirilmesini gerektirecek durumlar nelerdir? Velayetin değiştirilmesi ne anlama gelmektedir? Yukarıda açıkladığımız üzere velayet, çocuğun korunması ve temsil edilmesi için öngörülmüş hukuksal haklardır. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere velayetin kime verileceği hususunda hakim, çocuğun menfaatini düşünerek karar verecektir. Çocuğun velayetinin verildiği zamanki durumlar daima geçerliğini korumayıp değişime uğrayacağı için de velayetin değiştirilmesi hususu gündeme gelmekte, velayetin anneden babaya verilmesi ya da velayetin babadan anneye verilmesi söz konusu olabilmektedir. Durumların değişmesiyle velayete sahip olan kişinin değiştirilmesine, velayetin değiştirilmesi demekteyiz.

Velayetin Değiştirilme Sebepleri

Velayetin, çocuğun menfaati esas alınarak belirlendiğini ve bazı durumların değişkenlik göstermesiyle velayetin de değişebileceğini belirttik. Peki velayetin değiştirilmesinin sebepleri nelerdir? Hangi durumlarda velayet değiştirilir? Velayetin değiştirilme sebeplerine değinecek olursak TMK 183. maddede durumun depişmesi başlığı altında velayetin değiştirilmesine ilişkin söz konusu olabilecek durumlar belirlenmiştir:

“Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır.”

Bu madde ışığında inceleyecek olursak, velayetin değiştirilmesinin gündeme gelmesi için esaslı ve sürekli değişim olması gerekmektedir. Velayete sahip olan kişinin durumunda çocuğun menfaatini etkileyecek esaslı bir değişim olmalı ve bu değişimin süreklilik arz etmesi gerekmektedir. Böyle durumlarda velayetin değiştirilmesi talep edilebilmektedir. Yukarıdaki madde ışığında inceleyecek olursak velayetin değiştirilmesinin söz konusu olabileceği, olguların zorunlu kıldığı bazı durumları şöyle açıklayabiliriz:

Velayete sahip ana veya babanın başkasıyla evlenmesi (Bu durumda şuna dikkat çekilmesi gerekir ki, velayete sahip eşin başkasıyla evlenmesi halinde velayeti kaybetmemektedir. Sadece çocuğun menfaatini etkileyebilecek bir durum olduğundan gerek görülmesi halinde velayet değiştirilebilmekte ancak bu durum çocuğun menfaatini olumsuz etkilemiyorsa velayet devam etmektedir.)

Velayet hakkına sahip eşin ölmesi yahut başka bir yere gitmesi gibi velayet değişikliğini zorunlu kılabilecek durumlarda eşlerden birinin istemi üzerine velayetin değiştirilmesi söz konusu olmaktadır.

Velayet Hakkının Kötüye Kullanılması ve Velayeti İhlal

Velayeti değiştirmenin söz konusu olabileceği durumları incelemeye devam edelim. Yukarıdaki durumlarda velayeti değiştirmenin gündeme gelebileceğini belirttik. Peki velayet sahibi olan eş velayet hakkını kötüye kullanıyorsa, bir velayeti ihlal durumu varsa ne olacaktır? Velayet hakkının kötüye kullanılması nasıl olur? Hangi durumlarda velayeti ihlal söz konusudur? Boşanma sonrasında nafaka ve velayet gibi hususlar sonuca bağlanmaktadır. Velayet kendisinde olan taraf lehine iştirak nafakasına hükmedilmektedir. Bu nafakayı alabilmek için maddi kaygılarla velayet talebinde bulunan eş velayeti ihlal etmiş ve velayet hakkını kötüye kullanmış olmaktadır. Çocuğun menfaati yerine maddi kaygılarla velayeti istemek velayet hakkının kötüye kullanılmasıdır. Böyle bir velayeti ihlal durumunun ispatı halinde velayetin değiştirilmesine hükmedilebilecektir.

Velayetin Değiştirilmesi ve İştirak Nafakası

Yukarıda açıkladığımız üzere boşanma sonrasında velayet gibi nafaka hususunun da hükme bağlanacağından bahsettik. Velayet konusunun, iştirak nafakası üzerinde etkili olduğuna da değindik. Peki velayet ve iştirak nafakası arasındaki bağlantı nedir? Velayetin değiştirilmesi iştirak nafakasını etkilemekte midir?

İştirak nafakasının ne olduğunu açıklayalım. İştirak nafakası boşanma sonrasında çocukların mağdur olmamasına yönelik bir nafakadır. İştirak nafakası, ebeveynlerin çocuklara bakma yükümlülüğünden doğmaktadır. Ebeveynler, çocuklarının bakım giderlerini karşılamakla yükümlüdürler. Boşanma gerçekleşip çocukların velayeti taraflardan birine verildiğinde diğer tarafın çocuklara yönelik bakım yükümlülüğü hala devam etmektedir. İştirak nafakası, velayet kendisine verilmeyen tarafın, çocukların bakım ve eğitim giderlerine yönelik ödemesi için takdir edilen nafaka türüdür. İştirak nafakası hakkında detaylı bilgi için İştirak Nafakası ve Şartları konulu makalemizi inceleyebilirsiniz.

İştirak nafakası alma hakkı olan taraf velayet kendisinde olan taraf olduğundan velayetin değiştirilmesiyle iştirak nafakasının kime verileceği hususu da değişime uğrayacaktır. Çocuğun velayeti ve giderleriyle kim ilgileniyorsa, diğer eş uygun oranda velayet sahibi eşe iştirak nafakası ödemelidir.

Velayetin Değiştirilmesi Davası Ne Kadar Sürer?

Velayet davası ne kadar sürer sorusu velayet değiştirilmesi talebinde bulunacak kişilerin merak ettiği bir sorudur. Ancak velayetin değiştirilmesi davası ne kadar sürer denildiğinde kesin ve net olarak şu kadar sürer demek mümkün değildir. Velayetin değiştirilmesi davası ne kadar sürer sorusunun cevabı; davanın açıldığı şehirdeki mahkeme, bu mahkemenin yoğunluğu, dava devam ederken ortaya konulacak deliller, tanıklar ve bilirkişilerin dinlenilmesi halleri velayetin değiştirilmesi davasının ne kadar süreceğine etki eder. Velayet davası ne kadar sürer sorusunun cevabına yönelik değinilmesi gereken diğer bir nokta da davanın avukatla birlikte yürütülüp yürütülmemesidir. Hukuki bilgi eksikliği ve hatalar, dava sürecinde yavaşlamaya ve ciddi süre kaybına neden olabilir.

Velayetin Değiştirilmesi Davasında Zamanaşımı

Velayetin değiştirilmesi davasında zamanaşımı konusuna değinecek olursak, velayetin değiştirilmesi davasında herhangi bir zamanaşımı süresi mevcut mudur? Velayetin değiştirilmesi davası her zaman açılabilir mi? Velayetin değiştirilmesi davasının çocuğun menfaatine yönelik bir dava olduğunu ve değişen koşullardan çocuğun olumsuz etkilenmesini engellemeye yönelik olduğunu belirtmiştik. Velayetin değiştirilmesini gerektirecek durumlar her zaman oluşabileceğinden velayetin değiştirilmesi davası açmak için belirli bir zamanaşımı süresi sınırlaması getirilmemiştir.

Velayetin Değiştirilmesi Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Velayetin değiştirilmesi davasının nerede açılacağına, velayetin değiştirilmesi davasında görevli ve yetkili mahkemenin hangisi olduğuna değinecek olursak, velayetin değiştirilmesi davasında görevli mahkeme Aile Mahkemeleri iken yetkili mahkeme, velayetinin değiştirilmesi istenen çocuğun ikametgahının bulunduğu yer mahkemesidir. Yargıtay kararlarına bakacak olursak da velayetin değiştirilmesi davasında yetkili mahkeme, aynı zamanda davacının yerleşim yeri mahkemesi de olabilmektedir.

Velayet Davası Nasıl Açılır?

Velayet Davası Nasıl Açılır? sorusundan önce Velayetin değiştirilmesi ve velayetin el değiştirmesinin sebeplerine değinmeden önce velayetin ne olduğunu açıklayarak başlayalım. Velayet nedir? Velayetin sonuçları nelerdir? Velayetin ebeveynlere getirdiği hukuki yükümlülükler nelerdir? Çocuklar geleceğin yetişkinleri oldukları için doğru ve sağlıklı bir gelişim geçirmeleri ve iyi eğitilmeleri gerekmektedir. Bu nedenle çocuğun ihtiyaçlarını karşılamak çocuğun velisinin görevidir.

Velayet çocuğun korunması ve temsil edilmesi için öngörülmüş hukuksal haklardır.

Yetişkin olmayan çocukların velayeti anne babaya aittir.

Anne babanın evlilikleri sürdüğü müddetçe velayet anne babanın ikisine aittir.

Anne yada babadan biri vefat ederse velayet hayatta kalana aittir.

Anne babanın boşanması durumunda ise hakimin kararı ile belirlenir. Boşanma durumunda velayet hakkında detaylı bilgi almak isterseniz Boşanmada Çocuğun Velayeti Kime Verilir? konulu makalemizi inceleyebilirsiniz.

Velayet Davası Nedir?

Velayet davasına ilişkin merak edilen noktalara değinmeden önce velayet davasını tanımlamakta yarar görüyoruz. Velayet davasının ne olduğunu açıklayalım. Evlilik birlikteliği içinde olan çocukların velayetinin evlilik birlikteliği devam ettiği sürece hem anne hem babaya ait olduğunu belirttik. Velayette dikkat edilecek tek nokta ise çocuğun menfaati idi. Boşanma halinde ise ayrı bir velayet davasına ihtiyaç olmadan çocukların velayeti hususu hakim tarafından hükme bağlanmakta ve velayet kendisinde olmayan tarafın çocukların bakım ve eğitim giderlerine katılmak amacıyla iştirak nafakası ödemesine hükmedilmekteydi.

Peki anne veya baba velayeti aldıktan sonra durumda değişme olur ve çocuğun menfaati zarar görürse velayetin değiştirilmesi talep edilebilir mi? Velayet davası ihtiyacı ne zaman doğmaktadır? Velayet davası hangi talepleri içermektedir? Velayeti elinde bulunduran anne ve/veya baba, çocuğun menfaatine aykırı davranırsa velayetin kaldırılması söz konusu olabilir mi?  Velayete ve velayetin kimde kalacağına mahkeme kararıyla hükmedildiğinden velayete ilişkin değişiklikler de velayet davası yoluyla yapılmaktadır. Velayet davası yoluyla velayetin kaldırılması, velayetin değiştirilmesi talepleri mahkemeye iletilmektedir.

Velayetin Kaldırılması Davası

Çocuğun menfaati velayet sebebiyle olumsuz etkilenmekte ve çocuğun korunmasına ilişkin kanunda belirtilmiş önlemlerden sonuç alınamaz ya da bu önlemlerin yetersiz olacağı önceden anlaşılırsa, hâkim aşağıdaki hâllerde velâyetin kaldırılmasına karar verir:

  • Ana ve babanın deneyimsizliği, hastalığı, başka bir yerde bulunması veya benzeri sebeplerden biriyle velayet görevini gereği gibi yerine getirememesi.
  • Ana ve babanın çocuğa yeterli ilgiyi göstermemesi veya ona karşı yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklaması. Kararda aksi belirtilmedikçe, velâyetin kaldırılması mevcut ve doğacak bütün çocukları kapsar.
  • Velâyetin kaldırılmasını gerektiren sebep ortadan kalkmışsa hâkim, re’sen ya da ana veya babanın istemi üzerine velâyeti geri verir.

Velayetin kaldırılmasına ilişkin detaylı bilgi için Velayetin Kaldırılması makalemizi inceleyebilirsiniz.

Velayetin Değiştirilmesi Davası

Yukarıda velayetin ne olduğunu ve hangi durumlarda velayetin kime ait olacağını belirttik. Peki bu durumlar hep sabit mi kalmaktadır? Velayetin değiştirilmesini gerektirecek durumlar nelerdir? Velayetin değiştirilmesi ne anlama gelmektedir?

Yukarıda açıkladığımız üzere velayet, çocuğun korunması ve temsil edilmesi için öngörülmüş hukuksal haklardır. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere velayetin kime verileceği konusunda hakim, çocuğun menfaatini düşünerek karar verecektir.

Çocuğun velayetinin verildiği zamanki durumlar daima geçerliğini korumayıp değişime uğrayacağı için de velayetin değiştirilmesi gündeme gelmekte, velayetin anneden babaya verilmesi ya da velayetin babadan anneye verilmesi söz konusu olabilmektedir. Durumların değişmesiyle velayete sahip olan kişinin değiştirilmesine, velayetin değiştirilmesi demekteyiz.

Velayetin değiştirilmesi hakkında detaylı bilgi almak için Velayetin Değiştirilmesi Davası ve Sebepleri konulu makalemizi inceleyebilirsiniz.

Velayet Davasını Kimler Açabilir?

Velayet davasını kimlerin açabileceği ise bu davaya ilişkin merak edilen diğer bir hususu oluşturmaktadır. Çocuğun menfaatleri zarar gördüğü gerekçesiyle kimler velayetin değiştirilmesi talebinde bulunabilecektir? Velayete yönelik talepte bulunmak için velayet davası açmanın gerekli olduğunu belirttik. Peki bu davayı açma hakkı kime verilmiştir?

Velayet davası denildiğinde kastedilen dava genel olarak velayetin değiştirilmesi davası olmaktadır. Velayet hakkı sadece ana, babaya yahut ergin olmayan evlatlık içinse evlat edinene tanınmıştır. Çocuğun bakımını üstlenmesine hükmedilen diğer hısım ve akrabalar ise veli deği vasi olmaktadır. Velayetin kaldırılması hususunda dede, büyükbaba, amca gibi vasi adaylarından talepler gelebilmekte ise de velayet davasında asıl inceleyeceğimiz velayetin değiştirilmesi davası olduğundan bu talep hakkı yalnızca ana baba ve evlat edinene verilmiştir.

Velayet Davası Hangi Durumlarda Açılır?

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi evlilik birlikteliği içerisinde doğan çocuğun velayeti evlilik birlikteliği süresince ana ve babaya birlikte aitken evlilik birliğinin sona ermesi halinde anlaşmalı boşanmalarda eşlerce, çekişmeli boşanmalarda ise hakim hükmüyle karara bağlanmaktadır. Ancak durumların değişmesi ile çocuğun menfaati etkilenmekte ve çocuk, içinde bulunduğu durum olumsuz bir hal alabilmektedir. Bu sebeple kanun koyucu ana ve babaya velayet davası açma hakkı vererek koşulların değişmesiyle çocuğun menfaatinin olumsuz etkilenmesini engellemek istemiştir. Velayet davası, çocuğun menfaati gereği velayetinin değiştirilmesi söz konusu olduğu durumlarda, velayetin değiştirilmesi sebepleri meydana geldiğinde açılır.

Velayet Davası Zamanaşımı

Velayet davasında zamanaşımı konusuna değinecek olursak, velayet davasında herhangi bir zamanaşımı süresi mevcut mudur? Velayet davası her zaman açılabilir mi? Velayet davasının çocuğun menfaatine yönelik bir dava olduğunu ve değişen koşullardan çocuğun olumsuz etkilenmesini engellemeye yönelik olduğunu belirtmiştik. Velayetin değiştirilmesini gerektirecek durumlar her zaman oluşabileceğinden velayet davası açmak için belirli bir zamanaşımı süresi sınırlaması getirilmemiştir.

Velayet Davası Görevli ve Yetkili Mahkeme

Velayet davasının nerede açılacağına, velayet davasında görevli ve yetkili mahkemenin hangisi olduğuna değinecek olursak, velayet davasında görevli mahkeme Aile Mahkemeleri iken yetkili mahkeme, velayetinin değiştirilmesi istenen çocuğun ikametgahının bulunduğu yer mahkemesidir. Yargıtay kararlarına bakacak olursak da velayet davasında yetkili mahkeme, aynı zamanda davacının yerleşim yeri mahkemesi de olabilmektedir.

Anlaşmalı Velayetin Değiştirilmesi

Anlaşmalı Velayetin Değiştirilmesi konulu yazımızda anlaşmalı boşanma ile boşanan çiftlerin çocukların durumuna ve velayete ilişkin uzlaşılarının durum değişikliği sebebiyle değiştirilmesini inceleyeceğiz. Anlaşmalı velayetin değiştirilmesi nasıl olmaktadır? Anlaşmalı velayetin değiştirilmesi hangi durumlarda talep edilebilir? Anlaşmalı boşanma sonrası velayet değiştirilebilir mi? sorularını cevaplayacağız. Öncelikle velayet ve anlaşmalı boşanma konularını açıklamada yarar görüyoruz.

Velayet Nedir?

Velayetin değiştirilmesi ve velayetin el değiştirmesinin sebeplerine değinmeden önce velayetin ne olduğunu açıklayarak başlayalım. Velayet nedir? Velayetin sonuçları nelerdir? Velayetin ebeveynlere getirdiği hukuki yükümlülükler nelerdir? Çocuklar geleceğin yetişkinleri oldukları için doğru ve sağlıklı bir gelişim geçirmeleri ve iyi eğitilmeleri gerekmektedir. Bu nedenle çocuğun ihtiyaçlarını karşılamak çocuğun velisinin görevidir.

Velayet çocuğun korunması ve temsil edilmesi için öngörülmüş hukuksal haklardır.

Yetişkin olmayan çocukların velayeti anne babaya aittir.

Anne babanın evlilikleri sürdüğü müddetçe velayet anne babanın ikisine aittir.

Anne yada babadan biri vefat ederse velayet hayatta kalana aittir.

Anne babanın boşanması durumunda ise hakimin kararı ile belirlenir. Boşanma durumunda velayet hakkında detaylı bilgi almak isterseniz Boşanmada Çocuğun Velayeti Kime Verilir? konulu makalemizi inceleyebilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanma Nedir?

Anlaşmalı boşanma, eşlerin evlilik birliğini sona erdirmek bakımından ortak karar alıp boşanmanın getireceği yükümlülükler üzerinde anlaşmalarıdır. Anlaşmalı boşanma durumu Türk Medeni Kanununun 163.maddesinin 3.fıkrasında ele alınmıştır. Bu madde şöyledir:

“Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz’’

Yukarıda belirttiğimiz üzere anlaşmalı boşanmada belirlenen velayetin anlaşmalı boşanma sonrası değiştirilmesini inceleyelim.

Anlaşmalı Boşanmadan Sonra Velayet Değiştirilebilir Mi?

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi evlilik birlikteliği içerisinde doğan çocuğun velayeti evlilik birlikteliği süresince ana ve babaya birlikte aitken evlilik birliğinin sona ermesi halinde anlaşmalı boşanmalarda eşlerce, çekişmeli boşanmalarda ise hakim hükmüyle karara bağlanmaktadır. Ancak durumların değişmesi ile çocuğun menfaati etkilenmekte ve çocuk, içinde bulunduğu durum olumsuz bir hal alabilmektedir. Bu sebeple kanun koyucu ana ve babaya velayet davası açma hakkı vererek koşulların değişmesiyle çocuğun menfaatinin olumsuz etkilenmesini engellemek istemiştir. Velayet davası, çocuğun menfaati gereği velayetinin değiştirilmesi söz konusu olduğu durumlarda, velayetin değiştirilmesi sebepleri meydana geldiğinde açılır. Dolayısıyla velayetin değiştirilmesine ilişkin olarak, çocuğun menfaati gözetildiği ve çocuğun menfaatine aykırı hareket edilmediği sürece durumun değişmesi ve şartların gerektirmesi halinde gerek anlaşmalı boşanma gerekse çekişmeli boşanma sonrasında velayet değişikliği mümkündür. Anlaşmalı boşanma sonrası velayet değişikliğinin sebepleri nelerdir?

Anlaşmalı Velayetin Değiştirilmesi Sebepleri

Velayetin değiştirilmesinin gündeme gelmesi için esaslı ve sürekli değişim olması gerekmektedir. Velayete sahip olan kişinin durumunda çocuğun menfaatini etkileyecek esaslı bir değişim olmalı ve bu değişimin süreklilik arz etmesi gerekmektedir. Böyle durumlarda velayetin değiştirilmesi talep edilebilmektedir. Yukarıdaki madde ışığında inceleyecek olursak velayetin değiştirilmesinin söz konusu olabileceği, olguların zorunlu kıldığı bazı durumları şöyle açıklayabiliriz:

Velayete sahip ana veya babanın başkasıyla evlenmesi (Bu durumda şuna dikkat çekilmesi gerekir ki, velayete sahip eşin başkasıyla evlenmesi halinde velayeti kaybetmemektedir. Sadece çocuğun menfaatini etkileyebilecek bir durum olduğundan gerek görülmesi halinde velayet değiştirilebilmekte ancak bu durum çocuğun menfaatini olumsuz etkilemiyorsa velayet devam etmektedir.)

Velayet hakkına sahip eşin ölmesi yahut başka bir yere gitmesi gibi velayet değişikliğini zorunlu kılabilecek durumlarda eşlerden birinin istemi üzerine velayetin değiştirilmesi söz konusu olmaktadır.

Ayrıca velayet hakkının kötüye kullanılması ve velayeti ihlal hususları da velayetin değiştirilmesi için bir sebep teşkil etmektedir.

Velayetin değiştirilmesi hakkında detaylı bilgi almak için Velayetin Değiştirilmesi Davası ve Sebepleri konulu makalemizi inceleyebilirsiniz.

Anlaşmalı Velayetin Değiştirilmesi Davasında Zamanaşımı

Anlaşmalı velayetin değiştirilmesi davasında zamanaşımı konusuna değinecek olursak, anlaşmalı velayetin değiştirilmesi davasında herhangi bir zamanaşımı süresi mevcut mudur? Anlaşmalı velayetin değiştirilmesi davası her zaman açılabilir mi? Anlaşmalı velayetin değiştirilmesi davasının çocuğun menfaatine yönelik bir dava olduğunu ve değişen koşullardan çocuğun olumsuz etkilenmesini engellemeye yönelik olduğunu belirtmiştik. Anlaşmalı velayetin değiştirilmesini gerektirecek durumlar her zaman oluşabileceğinden velayetin değiştirilmesi davası açmak için belirli bir zamanaşımı süresi sınırlaması getirilmemiştir.

Anlaşmalı Velayetin Değiştirilmesi Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Velayetin değiştirilmesi davasının nerede açılacağına, velayetin değiştirilmesi davasında görevli ve yetkili mahkemenin hangisi olduğuna değinecek olursak, velayetin değiştirilmesi davasında görevli mahkeme Aile Mahkemeleri iken yetkili mahkeme, velayetinin değiştirilmesi istenen çocuğun ikametgahının bulunduğu yer mahkemesidir. Yargıtay kararlarına bakacak olursak da velayetin değiştirilmesi davasında yetkili mahkeme, aynı zamanda davacının yerleşim yeri mahkemesi de olabilmektedir.

Ortak Velayet

Ortak Velayet konusundan evvel velayet konusunu değerlendirmekte fayda ardır. Velayet, anne ve/veya babanın reşit olmamış (18 yaşından küçük) çocukları üzerinde kanundan doğan eğitim, sağlık, sosyal ve etik bakımdan hak ve yetkisi bulunmasıdır. Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velâyeti birlikte kullanırlar. Evliliğin boşanmayla sona ermesi halinde çocuğun velayetinin kimde kalacağı sorunu oluşabilmektedir. Hakim, çocuğun velayetinin anneye mi babayı mı verileceğini karara bağlarken çocuğun sağlık, eğitim, kültür açısından her türlü fiziki, psikolojik ve sosyal gelişimini esas alır.

Velayet

[vc_row][vc_column][vc_column_text]Velayet hakkı, anne babanın küçüklerin veya bazı durumlarda kısıtlıların bakımı ve korunmasını sağlamak için onların üzerinde sahip oldukları görev, yetki ve hakların bütününü ifade eder. Velayet, kamu düzenine ilişkin görülmektedir. Velayette ana ile babanın istek ve beyanlarından ziyade çocuğun menfaatlerinin dikkate alınması zorunludur. Velayet, Çocuk Haklarına Dair Sözleşme hükümleri ile de ana baba yararına değil çocuk yararına bir hak olarak kabul edilmiştir. Günümüzde velayete ilişkin aile mahkemelerinde çok sayıda uyuşmazlık olup çocuklar göz önüne alındığında ince eleyip sık dokunması gereken bir hak olarak velayet hakkı karşımıza çıkmaktadır.[/vc_column_text][vc_tta_accordion active_section=”” collapsible_all=”true”][vc_tta_section title=”Kimler Velayete Tâbidir, Velayet Hakkına Kim Sahiptir?” tab_id=”kimler-velayete-tabidir-velayet-hakkina-kim-sahiptir”][vc_column_text]Kimler velayete tabi, velayet hakkına kim sahiptir gibi soruları açıklarken velayet ilişkisinde iki tarafın söz konusu olduğunu ilk olarak söylemeliyiz. Bunlar ebeveyn ve çocuklardır. Velayeti bu sebeple madalyonun iki yüzü olarak iki yönlü görebiliriz. Kimler velayete tabidir sorusunu cevaplayacak olursak ergin olmayan çocuk, anne ve babasının velayeti altındadır. Hakim vasi atanmasına gerek görmedikçe, kısıtlanan ergin çocuklar da anne ve babanın velayeti altında kalırlar. Velayetin böyle çocuklar için daha koruyucu olduğu düşünülmüştür. Velayet hakkına sahip olanlar ise evlilik devam ettiği sürece anne ve baba velayet hakkını birlikte kullandıkları için onlar sahiptir. Velayet maddi olarak bölünemez. Çocuğun anne ve babası çocuğun doğumu anında evli ise doğumla velayet hakkı kurulmuş olur. Ayrılmışlarsa hakim, velayeti eşlerden birine verebilir. Velayet, anne ve babadan birinin ölümü halinde sağ kalana, boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir. Yasal sebepler olmadıkça velayet hakkından feragat edilmesi ve velayetin başkasına devredilmesi mümkün değildir. Örneğin komşunuza şehir dışında olduğunuz için velayet hakkını devredemezsiniz.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=” Anne ve Baba Evli Değilse Velayet Kime Aittir?” tab_id=”anne-baba-evli-degilse-velayet-kime-aittir”][vc_column_text]Anne ve baba evli değilse velayet anneye aittir. Ancak bu durum velayette her zaman geçerli değildir. Şöyle ki anne küçük, kısıtlı veya ölmüş ya da velayet kendisinden alınmışsa hakim, çocuğun menfaatine göre, vasi atar veya velayeti babaya verir. Anne ve baba evli değilse velayet annede de değilse doğrudan babaya velayetin verilmesi ilk akla gelecek şey olsa da her zaman durum bunu gerektirmeyebilir. Velayetin çocuğun menfaatine bakarak babaya ait olmamasına da karar verilebilir. Bu konuda ‘’Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Velayeti ve Soyadı’’ makalemize bakabilirsiniz.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Üvey Çocuklar Üzerinde Velayet Hakkı Var Mıdır?” tab_id=”uvey-cocuklar-uzerinde-velayet-hakki-var-midir”][vc_column_text]Üvey çocuklar üzerinde velayet hakkından tam olarak söz edilmese de Medeni Kanun eşlere velayetin kapsamında yer alan bazı yükümlülükleri yerine getirmesini de belirtmiştir. İlk olarak eşler, ergin olmayan üvey çocuklarına da özen ve ilgi göstermekle yükümlüdür. Diğer eş, kendi çocuğu üzerinde velayeti kullanan eşe uygun yardımcı olmalıdır, diğer eş gerekli durumlarda çocuğun ihtiyaçları için onu temsil eder. Örneğin, bir veli toplantısına üvey çocuğu için katılabilir. Okul kayıtları için eşler üvey çocuklarını temsil edebilir. Burada velayete benzer bir durum söz konusu olmakla birlikte tam olarak üvey çocuklar üzerinde velayet hakkı vardır diyemiyoruz.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Boşanan Eşler Yeniden Evlenirse Velayet Hakkı Kimdedir?” tab_id=”bosanan-esler-yeniden-evlenirse–velayet-hakki-kimdedir”][vc_column_text]Boşanan eşler yeniden evlenirse velayet hakkı kendiliğinden anne ve babaya birlikte ait olur. Boşanma sonucu velayet bir tarafa verilmiş olabilir hatta diğer tarafın boşanma davasında kusuru da tespit edilmiş olabilir. Medeni Kanun burada yeniden evlenmeyi göze almış bir çiftin velayet konusunda da anlaşabileceğini varsayarak böyle bir düzenlemeye yer vermiştir.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Boşandıktan Sonra Çocuğa Vasi Tayin Edilmişse Ne Olur?” tab_id=”bosandiktan-sonra-cocuga-vasi-tayin-edilmisse-ne-olur”][vc_column_text]Boşandıktan sonra çocuğa vasi tayin edilmişse yani velayet anne ve babadan birine bırakılmamışsa vesayet kararı kaldırılmazsa anne ve baba velayet hakkına sahip olamazlar. Bu halde velayeti geri alabilmek için vesayet kararının kaldırılması yoluna gidilmelidir. Vesayet kararının kaldırılması da başka bir prosedürü gerektiğinden çocuğunun velayetine yeniden kavuşmak isteyen anne ve babalar bu yola başvurmadan velayeti elde edemezler.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Velayet Hakkı Doğumdan Önce Kaldırılabilir Mi?” tab_id=”velayet-hakki-dogumdan-once-kaldirilabilirmi”][vc_column_text]Velayet hakkı doğumdan önce de kaldırılabilir. Medeni Kanun buna imkan vermişti. Örneğin, annenin ve babanın ciddi bir sorumsuzluğu bulunuyorsa ve bu durum ispat edilebiliyorsa velayetin kaldırılması gündeme gelebilir. Kötü yaşam tarzı süren anne ve babaya çocuk emanet etmek kamu düzeniyle bağdaşabilecek bir durum değildir.[/vc_column_text][/vc_tta_section][/vc_tta_accordion][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

Velayet Davası Nasıl Açılır?

Velayet davası mahkemenin velayeti verdiği kişinin değiştirilmesi için haklı gerekçeler varsa açılabilir. Dava Aile Mahkemesine açılmalıdır. Velayetin değiştirilmesi istemi kanunda ‘’çekişmesiz yargı” işi olarak düzenlendiği için olağan dava usullerine göre farklılıklar olacağından bu davayı açmak için muhakkak avukatınıza danışmanız sürecin sağlıklı ilerlemesi için önemlidir. ‘’Velayet Davası Nasıl Açılır?’’ makalemiz bu konuyu ayrıntılı açıklamaktadır. [/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Velayet Hakkının Kapsamı

Velayet hakkının kapsamını Yargıtay’ın da değindiği üzere şöyle açıklayabiliriz. Ana ve babanın çocukların kişiliklerine ilişkin hak ve ödevleri, özellikle çocukların şahıslarına bakmak, onları görüp gözetmek, geçimlerini sağlamak, yetiştirilmelerini ve eğitimlerini gerçekleştirmektir. Bu bağlamda sağlayacağı eğitim ile istenilen ölçüde dürüst, kötü alışkanlıklardan uzak, iyi ahlak sahibi, çalışkan ve bilgili bir insan olarak yetiştirmek hak ve yükümlülüğü bulunmaktadır.

Velayet Hakkının kapsamını Medeni Kanun ve yargı kararlarına göre aşağıdaki gibi listeleyebiliriz:

  • Velayetindeki çocuğun eğitimi ve bakımı hakkında karar alma
  • Velayetindeki çocuğun adını koyma
  • Velayetindeki çocuğunu eğitebilme
  • Velayetindeki çocuğun dini eğitimini belirleme hakkı
  • Velayetindeki çocuğu temsil etme
  • Velayet altındaki çocuğun işlemlerinden sorumlu olabilme
  • Çocuğun korunması hakkında önlem alabilme

Bu konuda ‘’Velayeti Alan Kişinin Hakları’’ adlı makalemizi de inceleyebilirsiniz.

[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Velayet Hakkı Kullanılırken Çocuk Dinlenir Mi?

Velayet hakkı kullanılırken çocuğun dinlenilmesi velayetin iki yönlü olmasının doğal sonucudur. Anne ve baba, olgunluğu ölçüsünde çocuğa hayatını düzenleme olanağı tanımalıdır. Önemli konularda olabildiğince çocuğun düşüncesini göz önünde tutmalıdırlar. Örneğin okul ortamı hakkında çocuklar velayet hakkı kullanılırken dinlenilmelidir. Çocuğun da anne ve babanın sözünü dinleme yükümlülüğü vardır.[/vc_column_text][vc_tta_accordion active_section=”” collapsible_all=”true”][vc_tta_section title=”Velayet Hakkına Sahip Kişi Çocuğun Menfaatine Aykırı Karar Verirse Ne Olur?” tab_id=”velayet-hakkina-sahip-kisi-cocugun-menfaatine-aykiri-karar-verirse-ne-olur”][vc_column_text]Velayet hakkına sahip kişi çocuğun menfaatine aykırı karar verirse Medeni Kanunun ilgili bölümü gereği koruma önlemlerinin alınması için başvuruda bulunulabilir. Velayetin kazanılıp kaybedilmesinde çocuğun menfaati ve velayet kapsamında alınacak koruma önlemleri önemlidir. Bunun ötesinde velayet hakkına sahip kişi çocuğun menfaatine aykırı karar verirse velayeti kaybetme riskiyle de karşılaşabilir. Böyle bir durumda velayeti kazanmak isteyen karşı tarafın harekete geçmesi gerekir. [/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Velayet Hakkına Sahip Anne ve Babanın Rızası Dışında Çocuk Evi Terk Edebilir Mi?” tab_id=”velayet-hakkina-sahip-anne-ve-babanin-rizasi-disinda-cocuk-evi-terk-edebilirmi”][vc_column_text]Velayet hakkına sahip anne ve babanın rızası dışında çocuk, evi terk edemez. Kanuni sebepler olmadan çocuk onlardan ayrılamaz. Bu durumun temel mantığı velayet hakkına sahip anne ve babanın çocuğu koruma yükümlülüğü olduğu için bu yükümlülük kapsamında anne ve babanın velayetin kapsamında çocuk hakkında en doğru kararı verecek olduğunun düşünülmesidir.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Velayet Hakkı Yasal Temsil Hakkı Da Verir Mi?” tab_id=”velayet-hakki-yasal-temsil-hakki-verir-mi”][vc_column_text]Velayet hakkı yasal temsil hakkını da aynı zamanda velayete sahip anne veya babaya tanımıştır. Anne ve baba, velayetlerinin çizdiği ölçüde üçüncü kişilere karşı çocuklarının yasal temsilcisidirler. İyiniyetli üçüncü kişiler, eşlerden her birinin diğerinin rızasıyla işlem yaptığını varsayabilirler. Örneğin, okulda çocuğun öğretmeni sınıf toplantısında annenin düşüncesinin velayete sahip babanınkiyle aynı olduğunu varsayabilir. Böyle bir durumda eğer babanın düşüncesi anneninkiyle aynı değilse ve okuldaki öğretmen ve anne kötüniyetliyse  baba bu durumu ispat ederek işlemi iptal ettirebilir ancak zor bir ispat süreci olacağından avukatla birlikte bu sürecin yürütülmesi yararlı olacaktır.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Çocuk İle Anne Baba Arasında Hukuki İşlem Yapılabilir Mi?” tab_id=”cocuk-ile-anne-baba-arasinda-hukuki-islem-yapilabilir-mi”][vc_column_text]Çocuk ile anne ve baba arasında hukuki işlem yapılabilir ancak belli şartları yerine getirmek gerekir. Velayet hakkıyla çok da alakalı bir konu olmamakla birlikte çocuk ile anne veya baba arasında ya da ana ve babanın menfaatine olarak çocuk ile üçüncü kişi arasında yapılacak bir hukuki işlemle çocuğun borç altına girebilmesi için bir kayyımın katılması ve hakimin bu durumu onaylaması lazımdır. Velayet hakkı başlı başına yeterli değildir.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Velayete İlişkin Örnek Yargıtay Kararı” tab_id=”velayete-iliskin-ornek-yargitay-karari”][vc_column_text]‘’…4721 sayılı Türk Medeni Kanunu uyarınca velayet, çocukların bakım, eğitim, öğretim ve korunması ile temsil görevlerini kapsar.

Velayet, aynı zamanda ana babanın velayeti altındaki çocukların kişiliklerine ve mallarına ilişkin hakları, ödevleri, yetkileri ve yükümlülükleri de içerir.

Ana ve babanın çocukların kişiliklerine ilişkin hak ve ödevleri, özellikle çocukların şahıslarına bakmak, onları görüp gözetmek, geçimlerini sağlamak, yetiştirilmelerini ve eğitimlerini gerçekleştirmektir. Bu bağlamda sağlayacağı eğitim ile istenilen ölçüde dürüst, kötü alışkanlıklardan uzak, iyi ahlak sahibi, çalışkan ve bilgili bir insan olarak yetiştirmek hak ve yükümlülüğü bulunmaktadır.

Öte yandan, ayrılık ve boşanma durumunda velayetin düzenlenmesindeki amaç, küçüğün ileriye dönük yararlarıdır. Eş söyleyişle, velayetin düzenlenmesinde asıl olan, küçüğün yararını korumak ve geleceğini güvence altına almaktır.

Velayet, kamu düzenine ilişkin olup bu hususta ana ile babanın istek ve beyanlarından ziyade çocuğun menfaatlerinin dikkate alınması zorunludur.

Belirtilmelidir ki, velayetin kaldırılması ve değiştirilmesi şartları gerçekleşmedikçe, ana ve babanın velayet görevlerine müdahale olunamaz.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.04.1992 gün ve 1992/2-140 E. 1992/248 K. ile Hukuk Genel Kurulunun 22.01.2014 gün ve 2013/2-2085 E. 2014/30 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, boşanma ile düzenlenen velayetin değiştirilebilmesi için velayet kendisine verilen tarafın ya da velayete konu çocuğun durumunda boşanma hükmünden sonra esaslı değişikliklerin olması şart olup, ayrıca esaslı değişikliğin önemli ve sürekli olması da gerekmektedir.

4721 sayılı TMK’nun konuya ilişkin 324. maddesi; “Ana ve babadan her biri, diğerinin çocuk ile kişisel ilişkisini zedelemekten, çocuğun eğitilmesi ve yetiştirilmesini engellemekten kaçınmakla yükümlüdür. Kişisel ilişki sebebiyle çocuğun huzuru tehlikeye girer veya ana ve baba bu haklarını birinci fıkrada öngörülen yükümlülüklerine aykırı olarak kullanırlar veya çocuk ile ciddi olarak ilgilenmezler ya da diğer önemli sebepler varsa, kişisel ilişki kurma hakkı reddedilebilir veya kendilerinden alınabilir.” düzenlemesini içermektedir.

Buna göre velayetin düzenlenmesinde asıl olan, küçüğün yararını korumak ve geleceğini güvence altına almak olduğundan, çocuğun fiziksel ve ruhsal gelişimini engelleyen ve süreklilik arz edeceği anlaşılan her olay, tehlikenin büyüklüğü, doğuracağı onarılması güç sonuçlar değerlendirilerek sonuca varılmalı; velayetin belirlenmesi ve düzenlenmesinde öncelikle çocuğun yararı göz önünde tutulmalıdır.

Bu kapsamda, çocuğun cinsiyeti, doğum tarihi, eğitim durumu, kimin yanında okumakta olduğu, talepte bulunanın çocuğun eğitim durumu ile ilgilenip ilgilenmediği, sağlığı, sağlık durumuna göre tedavi olanaklarının kimin tarafından sağlanabileceği gibi özel durumuna ilişkin hususlar göz önünde tutulmalıdır.

Velayetin belirlenmesi ve düzenlenmesinde ana babadan kaynaklanan özelliklerin de dikkate alınması kaçınılmazdır. Bu nedenle, mahkemece çocuğu başkasına bırakma, ihmal etme, kaçırma, iradi olarak terk etme, yönlendirme hususları ile tarafın velayet talebinin olup olmaması, şiddet uygulaması, sadakatsizliği, ekonomik durumu, mesleği, yaşadığı ortam, kötü davranışı, alkol bağımlılığı, sağlığı, dengesiz davranışları dikkate alınmalıdır…’’
(YARGITAY HUKUK GENEL KURULU E. 2013/2-1926 K. 2015/1139 T. 1.4.2015)[/vc_column_text][/vc_tta_section][/vc_tta_accordion][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

Velayet Hakkı Anne ve Babadan Alınabilir Mi?

Velayet hakkı anne ve babanın ikisinden de alınabilir. Velayetin düzenlenmesinde, küçüğün yararını korumak ve geleceğini güvence altına almak önemli olduğundan, çocuğun fiziksel ve ruhsal gelişimini engelleyen ve süreklilik arz edeceği anlaşılan her olay, tehlikenin büyüklüğü, doğuracağı onarılması güç sonuçlar değerlendirilerek sonuca varılır ve gerekli koşulları varsa velayet hakkı anne ve babadan da alınabilir. Ancak yasal sebep olmadıkça velayet anne ve babadan alınamaz. Yasal sebeplere aşağıda değineceğiz.

Velayetin Kaldırılması

Velayetin kaldırılmasında öncelikle belirtmeliyiz ki velayetin kaldırılması ve değiştirilmesi şartları gerçekleşmedikçe, ana ve babanın velayet görevlerine müdahalede bulunulamaz. Velayet, anne babaya bırakılan denetimsiz bir hak olmaktan modern kanunlarla çıkarılmış, kamusal niteliği olan bir hak olduğundan bu hakkın kullanımı denetlenmektedir. Velayetin kötüye kullanılması halinde çocuğu korumak üzere alınabilecek bu anlamda son çare ise velayetin kaldırılmasıdır. Çocuğun korunmasına ilişkin diğer önlemlerden sonuç alınamaz ya da bu önlemlerin yetersiz olacağı önceden anlaşılırsa, hakim kanunda sayılan hallerde velayetin kaldırılmasına karar verebilir.[/vc_column_text][vc_tta_accordion active_section=”” collapsible_all=”true”][vc_tta_section title=”Velayetin Kaldırılması Hangi Hallerde Mümkündür?” tab_id=”velayetin-kaldirilmasi-hangi-hallerde-mumkundur”][vc_column_text]Velayetin kaldırılması aşağıdaki hallerde mümkündür:

  • Velayete sahip anne ve babanın deneyimsizliği
  • Anne ve babanın hastalığının velayete olumsuz etkisi
  • Anne ve babanın başka bir yerde bulunması veya benzeri sebeplerden biriyle velayet görevini gereği gibi yerine getirememesi hallerinde
  • Anne ve babanın çocuğa velayet hakkı kapsamında yeterli ilgiyi göstermemesi veya ona karşı yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklaması

Bu konuyu daha ayrıntılı incelediğimiz ‘’Velayetin Kaldırılması’’ makalemize de bakabilirsiniz.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Velayet Kaldırılsa Bile Anne Ve Babanın Yükümlülükleri Var Mıdır? Velayet Kendisinde Olmayan Eşin Çocuğun Masraflarına Katılımı” tab_id=”velayet-kaldirilsa-bile-anne-ve-baba-yukumlulukleri-var-midir-velayet-kendisinde-olmayan-esin-ve-cocugun-masraflarina-katilim”][vc_column_text]Velayet kaldırılsa bile anne ve babanın yükümlülükleri var olmaya devam etmektedir. Velayetin kaldırılması halinde anne ve babanın çocuklarının bakım ve eğitim giderlerini karşılama yükümlülükleri devam eder. Anne ve baba ile çocuğun ödeme gücü yoksa bu giderler devletçe de karşılanabilir. Ödeme gücü olup da ödeme yapılmazsa başka bir hukuki süreç başlatılıp ilgili mevla karşı taraftan alınabilir. Velayet kendisinde olmayan eşin de çocuğun masraflarına katılımı gerekmektedir. Bu konuda ‘’İştirak Nafakası’’ başlıklı makalemize bakabilirsiniz.[/vc_column_text][/vc_tta_section][/vc_tta_accordion][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Velayet Hem Anneden Hem Babadan Alınırsa Ne Olur?

Velayet hem anneden hem babadan alınırsa çocuğa bir vasi atanır. Hakimin vereceği bu karar eşlerin diğer çocuklarını ve ileride doğabilecek çocukları üzerinde de velayet hakkına sahip olmasını engeller. Ancak hakimden aksi yönde bir karar alabilmek de mümkündür. Bu duruma düşmemek için muhakkak avukatla bu velayet süreci yürütülmelidir.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]

Boşanma Davasında Çocuğun Velayetine Nasıl Karar Verilir?

Boşanma davasında çocuğun velayetine karar verilirken amaç, küçüğün ileriye dönük yararlarıdır. Yani, velayetin düzenlenmesinde aslolan, küçüğün yararını korumak ve geleceğini güvence altına almaktır. Evlilik devam ederken anne ve baba tarafından kullanılan velayet, boşanma sonucunda hakim tarafından anne ve babadan birisine verilir. Boşanma davasında çocuğun velayetine karar verilirken çocuğun cinsiyeti, doğum tarihi, eğitim durumu, kimin yanında okumakta olduğu, talepte bulunanın çocuğun eğitim durumu ile ilgilenip ilgilenmediği, sağlığı, sağlık durumuna göre tedavi olanaklarının kimin tarafından sağlanabileceği gibi özel durumuna ilişkin hususlar da göz önünde tutulur. Hakimin bu konuda geniş bir takdir yetkisi vardır. Tarafın iyi bir hukuki yardımla bu süreci yürütmesi velayeti alma konusunda yararlı olacaktır. Bu konuda detaylı bilgi alabilmek için ‘’Boşanmada Çocuğun Velayeti Kime Verilir’’ başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz. [/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Velayetin Alınmasında Eşlerin Mali Durumu Ya da Boşanmadaki Kusurları Dikkate Alınır Mı?

Velayetin alınmasında eşlerin mali durumu ya da boşanmadaki kusurları da dikkate alınır. Velayetin alınmasında, çocuğun kimin yanında olursa daha iyi yetişmesi dikkate alındığından annenin veya babanın mali durumunun ya da kusurunun hakimin takdirinde önemi olsa da başlı başına belirleyici bir unsur olmamakla birlikte hâlâ maddi durumu kötü olan ya da kusurlu eşin de velayeti alma şansı vardır. Mali durumu iyi olmayan ya da boşanmada kusuru olan taraf da ümitsizliğe kapılmayıp karşı tarafın şartlarının çocuk için daha kötü olduğunu ispatlayarak velayeti alma ihtimali vardır.

Boşanma Kararından Sonra Doğan Çocuğun Velayeti

Boşanma kararından sonra doğan çocuğun velayetinin ne olacağı konusunda çeşitli ihtimallere göre bir değerlendirme yapmamız gerekiyor. Boşanma kararından sonra bir çocuğun doğması halinde çocuğun babasının kim olduğuna dair bir şüphe yoksa bu çocuğun velayetinin kimde olacağına dair ayrı bir dava açılması gerekir. Ancak boşanmadan sonra doğan çocuğun velayeti hakkında bir uyuşmazlık çıkmadan çocuğun kime ait olduğuna dair bir uyuşmazlık varsa soybağına ilişkin ayrı bir davanın açılması gerekecektir. Velayetten bağımsız olarak bu konuda da büromuza danışabilirsiniz.[/vc_column_text][vc_tta_accordion active_section=”” collapsible_all=”true”][vc_tta_section title=” Velayeti Kendisine Bırakılan Anne Veya Baba Ölürse Ne Olur? ” tab_id=”velayeti-kendisine-birakilan-anne-veya-baba-olurse-ne-olur”][vc_column_text]Velayeti kendisine bırakılan anne veya baba ölürse velayet kendiliğinden diğer eşe geçmez yine hakimin kararı gerekir. Velayetle ilgili bu soruyu anne baba evliyken birinin ölmesiyle karıştırmamak lazım çünkü anne baba evliyken biri ölürse çocuğun velayeti diğerine kalır. Arada geçen süreçte çocuğa ne olacağına hakim karar verebilir. Bu konuda daha detaylı olarak ‘’Anne Veya Babası Ölen Çocuğun Velayeti‘’ adlı makalemize de bakabilirsiniz.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Kendisine Velayet Verilmeyen Tarafın Çocukla İlişkisi Nasıl Olacaktır? Velayeti Babada Olan Çocuğun Anneye Gösterilmemesi” tab_id=”kendisine-velayet-verilmeyen-tarafin-cocukla-iliskisi-nasil-olacaktir”][vc_column_text]Kendisine velayet verilmeyen tarafın çocukla ilişkisini hakim boşanmaya karar verirken belirtir. Anne ve babadan her biri, velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocuk ile uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir. Kendisine velayet verilmeyen tarafa çocuğun gösterilmemesi haklı bir sebep yoksa ileride velayetin kaybedilmesine bile sebep olabilir. Unutmamalıyız ki çocuk anne veya babasıyla görüşmeden kendi gelişimini tamamlamada yarım kalabilir. Velayeti babada olan çocuğun anneye gösterilmemesi de bu bakış açısıyla değerlendirilmelidir. Anne ve babadan her biri, diğerinin çocuk ile kişisel ilişkisini zedelemekten, kaçınmakla yükümlüdür. Bu sebeple hakim çocuğun anne tarafından görülmesini uygun bulmuşsa velayete sahip baba çocuğu anneye göstermelidir.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Velayete Sahip Olmayan Tarafın Çocukla Kişisel İlişkisi Engellenebilir Mi?” tab_id=”velayete-sahip-olmayan-tarafin-cocukla-kisisel-iliskisi-engellenir-mi”][vc_column_text]Velayete sahip olmayan tarafın çocukla kişisel ilişkisi hakim aksine bir karar vermedikçe engellenemez. Anne ve babadan her biri, diğerinin çocuk ile kişisel ilişkisini zedelemekten, çocuğun eğitilmesi ve yetiştirilmesini engellemekten kaçınmakla yükümlü olduğu için kişisel ilişki sebebiyle çocuğun huzuru tehlikeye girer veya anne ve baba bu haklarını öngörülen yükümlülüklerine aykırı olarak kullanırlar veya çocuk ile ciddi olarak ilgilenmezler ya da diğer önemli sebepler varsa, kişisel ilişki kurma hakkı reddedilebilir veya kendilerinden alınabilir. Böyle bir durumla karşılaşan velayete sahip olmayan anne veya babanın bir an önce hukuki süreci başlatması onun ileride velayet konusunda hakimin takdirini etkileyebilmesi açısından yararlı olacaktır.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Anne Evlenirse Velayet Babaya Verilir Mi, Yeniden Evlenmenin Velayete Etkisi Nedir?” tab_id=”anne-evlenirse-velayet-babaya-verilir-mi-yeniden-evlenmenin-velayete-etkisi-nedir”][vc_column_text]Anne evlenirse velayet kendiliğinden babaya verilmez. Yeniden evlenmenin velayete doğrudan bir etkisi yoktur. Velayete sahip anne veya babanın sonradan yine evlenmesi kendiliğinden velayetin değişmesi sonucunu doğurmaz. Bu durumda dolaylı olarak çocuğun menfaati zedeleniyorsa ancak velayetin değiştirilmesi davası açılabilir.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Zina Yapan Anneye Velayet Verilir Mi, Aldatmada Çocuğun Velayeti Kime Verilir?” tab_id=”zina-yapan-anneye-velayet-verilir-mi-aldatmada-cocugun-velayeti-kime-verilir”][vc_column_text]Zina yapan anneye velayet verilir mi sorusuyla karşılaştığımızda annenin zina yapması tek başına velayeti kaybetmesi sebebi değildir denilmektedir. Hakim çocuk için velayetin kimde olacağına karar verirken başka kriterlere göre de değerlendirme yapar. Mahkemece çocuğu ihmal etme, terk etme, çocuğa şiddet uygulanması, mesleği, yaşadığı ortam, alkol bağımlılığı, sağlığı, dengesiz davranışları da dikkate alınır. Örneğin, Yargıtay’ın eski bir kararında değindiği gibi annenin zina yaptığının ispat edilmesi halinde bile çocukların yaşı dikkate alınarak velayet anneye verilebilir. Sadece anne açısından değil eşler açısından da aldatmada çocuğun velayetinin kime verileceği de aynı değerlendirmelere tâbi olacaktır.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Çocuğun Velayeti Hangi Durumlarda Anneye Verilmez, Çocuğun Velayeti Hangi Durumlarda Anneden Alınır?” tab_id=”cocugun-velayeti-hangi-durumda-anneye-verilmez-cocugun-velayeti-hangi-durumda-anneden-alinir”][vc_column_text]Çocuğun velayeti hangi durumlarda anneye verilmez, hangi durumlarda anneden alınır diye sorduğumuzda sınırlı sayıda durum saymak mümkün olmayıp her olay açısından çocuğun çıkarına bakarak bir değerlendirme yapmak gerekir. Velayete dair kararlar kesin hüküm oluşturmadığından değişen koşullara göre velayetin değiştirilmesi de çocuğun velayetinin anneden alınması da mümkündür. Bu sorunun cevabında velayetin kaldırılmasına ilişkin sebepler kapsamında bir değerlendirmede bulunabiliriz. Hakimi, velayet annede olursa çocuğun menfaatine olmayacağına dair somut delillerle ikna etmek gerekecektir.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Velayeti Annede Olan Çocuğun Babanın Onayı Olmaksızın Şehir Dışına Çıkışı” tab_id=”velayeti-annede-olan-cocugun-babanın-onayı-olmaksızın-sehir-disina-cikisi”][vc_column_text]Velayeti annede olan çocuğun babanın onayı olmaksızın şehir dışına çıkışı da belirli şartlarda mümkündür. Velayet hakkına sahip annenin velayet hakkı kapsamında çocuğun eğitimi ve korunması hakkında karar alabilme imkanı mevcuttur. Çocuğu hakkında şehir dışına çıkma konusunda bir sakınca görmeyen bir annenin bu konuda babanın onayını alması gerekmeyebilir. Ancak babanın, çocuğun şehir dışına çıkışı çocuğun menfaatlerine aykırı önemli bir sebep olarak görmesi halinde velayeti alması düşünülebilir.[/vc_column_text][/vc_tta_section][/vc_tta_accordion][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Velayetin Değiştirilmesi Ve Çocuğun Velayetinin Alınması

Velayetin değiştirilmesi ve çocuğun velayetinin alınması için velayet kendisine verilen tarafın ya da velayete konu çocuğun durumunda boşanma hükmünden sonra esaslı değişikliklerin olması şart olup, ayrıca esaslı değişikliğin önemli ve sürekli olması da gerekmektedir. Sadece tek seferlik kalıcı olmayan değişikliklerde velayetin değiştirilmesi mümkün görünmemektedir.  Velayet hakkını alan anne veya babanın durumu sonradan değişirse veya çeşitli sebeplerle velayete sahip tarafın durumu velayete sahip olmamasını gerektirirse bunun üzerine dava açılarak velayetin değiştirilmesi sağlanabilir. Bu dava yoluyla çocuğun velayeti alınabilir. Bu konuda daha detaylı bilgi için ‘’Çocuğun Velayeti Nasıl Alınır’’ makalemize bakabilirsiniz.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Velayet Davası Ne Kadar Sürer?

Velayet davası ne kadar sürer diye sorulduğunda elbette ki velayet davasının ne kadar süreceği kesin olarak ifade edilemez. Davanın açıldığı mahkeme, bu mahkemenin yoğunluğu, deliller ve tanıkların dinlenmesi dava sürecine etki eder. Velayet davasının ne kadar süreceğini tahmin etmek olayları incelediğimizde mümkün olsa da her olay için farklı süreyle karşılaşılabilir ve net bir süre belirlemek güçtür.

Ortak Velayet Mümkün Müdür?

Ortak velayet son yıllarda sıkça karşılaşılan gündemin ve medyanın popüler konularından biri olup çocuğun yararına olduğu hallerde velayetin anne ve babaya ortak verilmesi de mümkündür. Bu yeni anlayış Yargıtayca da savunulmaya başlanmıştır. Bu konuda ‘’Ortak Velayet’’ makalemize de bakabiliriz.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]Velayet Davası Sosyal İnceleme Raporu Nedir?

Velayet davası sosyal inceleme raporu; psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı niteliğindeki uzman veya uzmanlardan çocuğun anne ve baba yanındaki barınma ve yaşama koşullarını da değerlendirir içerikteki rapora denmektedir. Bu raporun çocuğun velayetinin alınmasında rolü büyüktür. Bu rapora bakılarak velayeti alınmak istenen çocuğun yaşam koşulları hakkında bir fikir edinilebilir.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column][/vc_column][/vc_row]

Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Velayeti ve Soyadı

Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Velayeti ve Soyadı toplumun ataerkil yapısı gereği düşünülen ayrıca son dönemde yargıtayın da bu yönde karar değiştirmesi ile oluşan karmaşık bir konudur.

Evlilik Dışı Çocuk Ne Demek?

Evlilik, hukuk düzenince, aynı cinsiyette bulunmayan iki kişinin hukuk düzeninin öngördüğü şekilde süreklilik hedefiyle kurdukları hayat ortaklığı olarak tanımlanmaktadır. Mevzubahis evlilik birliği içerisinde doğmayan çocuk evlilik dışı çocuk olarak nitelendirilmektedir.

Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Velayeti Kime Verilir?

Evlilik dışı doğan çocuğun velayeti anneye aittir. Şayet anne küçük, kısıtlı, ölmüş ya da velayet kendisinden alınmışsa hakim, çocuğun menfaatine göre, vasi atar veya velayeti babaya verir.

Evlilik Dışı Doğan Çocuk ile Baba Arasında Soybağı Nasıl Kurulur?

Çocuk ile anne arasında soybağı doğumla birlikte kurulur. Bu hususta çocuğun evlilik birliği içinde yahut evlilik dışında dünyaya gelmesinin bir önem arz etmemekle birlikte çocuğun sağ ve tam olarak dünyaya gelmesiyle beraber annesine de hukuken soybağı ile bağlı olacaktır. Ancak durum baba açısından farklılık göstermektedir.

Çocuk ile baba arasında soybağının kurulması hususu, çocuk ile anne arasında olduğu gibi doğumla birlikte ve kendiliğinden olmamaktadır. Bu noktada çocuğun evlilik birliği içinde yahut dışında doğması babası ile arasındaki soybağının tespiti konusunda önem teşkil etmektedir.

Kural olarak çocuk ile baba arasında soybağı aşağıdakilerden herhangi biri aracılığı ile kurulmaktadır.

  • Anne ile Evlilik
  • Babalık Davası
  • Tanıma

Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Tanınması Nasıl Yapılır?

Evlilik dışı çocuğun tanınması, başka bir erkekle arasında soybağı yoksa mümkündür. Çocuk ile bir başkası arasında daha önce hukuken geçerli bir soybağı kurulmuş ise çocuğun tanınması ancak mevcut soybağının iptali ile mümkündür.  

  • Yeni doğan çocukların nüfus ve kayıt işlemleri yapıldığı esnada Nüfus Müdürlüğü’ne gelen babası tarafından tanınabilir.
  • Evlilik birliği dışında doğan bir çocuk noterde düzenlenen bir tanıma senedi ile babası tarafından tanınabilir.
  • Mahkemeye usule uygun yazılı bir başvuru ile evlilik dışı çocuğun tanınması mümkündür.

Vasiyetnameyle Evlilik Dışı Çocuk Tanınabilir Mi?

Vasiyetname, bir kimsenin ölümünde hüküm doğurmak üzere yaptığı ‘irade beyanı’ olarak tanımlanan belgeyi ifade etmektedir. Bir kimsenin evlilik dışı çocuğunu vasiyetname ile tanıması mümkündür. Bu durumda bu çocuk, kişiye evlilik birliği içinde doğmuş gibi mirasçı olur.

Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Soyadı

Evlilik dışı doğan çocuğun soyadı baba ile soybağı kurulmadığı sürece annenin soyadıdır. Baba ile soybağı kurulması halinde babanın soyadını alma hakkına sahiptir.

Kadının İddet Süresi İçinde Doğan Çocuğun Durumu

Boşanmaya ilişkin olarak verilen kararın kesinleştiği tarihten itibaren 300 günlük süre iddet süresi olarak adlandırılmaktadır. Bu süre içerisinde doğan çocuğun babası kural olarak ve aksi ispat edilinceye dek boşanılan kocadır. Bunun için ayrıca tanıma veya başka bir yolla çocukla, boşanılan eş arasında soybağı kurulması gerekmez. Zira kanuni karine gereğince kendiliğinden soybağı kurulmuş olur.

Şayet iddet süresi içerisinde doğan çocuğun gerçek babasının boşanılan koca olmaması halinde, gerçek baba ile çocuk arasında soybağının kurulabilmesi için, öncelikle boşanılan kocanın çocuğun babası olmadığı ispat olunmalıdır. Bu anlamda gerçek baba ile soybağı kurulması isteniyorsa, soybağının reddi davası açılarak mevcut soybağının iptali gerekmektedir.

Baba Çocuğu Tanımıyorsa Ne Yapılabilir?

Çocuğun baba ile soybağının kurulmasının, anne ile evlilik yahut tanıma yollarıyla gerçekleşmesinin mümkün olduğundan bahsettik. Evlilik dışı çocuk hususunda, baba, anne ile evlenmiyor ve çocuğu da tanımıyor ise babalık davası gündeme gelmektedir. Babalık davasının, çocuğun doğumundan itibaren 1 yıl içerisinde anne tarafından yahut çocuğun reşit olmasından itibaren 1 yıl içerisinde çocuk tarafından açılması mümkündür. Mahkemece çocuktan ve baba olduğu iddia edilen kişiden dna örnekleri almak suretiyle sonuca varılmakta, modern tıbbın imkanlarından yararlanılarak hakkında babalık iddiasında bulunulan kişi hakkındaki iddianın doğru olup olmadığı test edilmektedir. Testler olumlu çıkarsa mahkeme kararıyla baba ile çocuk arasında soybağı kurulmaktadır.

Babalık davası hakkında hukuki destek talep etmeniz halinde Farah Hukuk avukatları ile iletişime geçmenizi tavsiye ederiz.

Evlilik Dışı Doğan Çocuğa Nafaka

Evlilik dışı doğan çocuk yönünden babanın nafakayla yükümlü tutulabilmesi için çocukla babası arasında soy bağının kurulmuş olması zorunludur.

Ayrıca, babalık davası ile birlikte nafaka istenir ve hakim, babalık olasılığını kuvvetli bulursa hükümden önce çocuğun ihtiyaçları için uygun bir nafakaya karar verebilir.

Boşanmada Çocuğun Velayeti Kime Verilir?

Boşanmada Çocuğun Velayeti Kime Verilir? sorusu boşanan ve boşanma aşamasında olan eşlerin genellikle araştırdığı ve karar aşamasına etkili olan bir konudur.Konuya ilişkin “Velayet” adlı makalemizi inceleyerek velayetle ilgili ayrıntılı bilgi sahibi olabilirsiniz.

Boşanma nedir?

Boşanma, evliliğin yasal olarak sona ermesine boşanma denir. Başka bir ifadeyle  boşanma eşlerden birinin veya ikisinin isteği üzerine, hakimin kararıyla evlilik bağının ortadan kaldırılmasını ifade etmektedir.Boşanma ile ilgili  “Boşanma Nedir? Boşanma Davası ve Çeşitleri” konulu makalemizi inceleyebilirsiniz.

Boşanmada çocuğun velayet kime verilir?

Boşanmada çocuğun velayeti hakkı Türk Medeni Kanununun 182.maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; ‘’ Mahkeme boşanma veya ayrılığa karar verirken, olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten ve çocuk vesayet altında ise vasinin ve vesayet makamının düşüncesini aldıktan sonra, ana ve babanın haklarını ve çocuk ile olan kişisel ilişkilerini düzenler.

Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.
Hâkim, istem hâlinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen bu giderlerin gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. ‘’

Buradan anlaşılacağı üzere hakim boşanmada çocuğun velayeti,  kararı verirken çocuğun menfaatini göz önünde bulundurarak karar verecektir. Çocuğun eğitim-öğrenim, barınma, sağlık, giyinme vb. gibi şartlarının yanı sıra kişisel durumu da göz önünde bulundurularak karar verilir. Velayete sahip olmayan diğer eşin de iştirak nafakası ile çocuğun giderlerine katılması sağlanmıştır.
Anlaşmalı boşanma sırasında hakim velayet şartlarında değişiklik yapabilir bu değişimi taraflar kabul etmesi halinde, yani anlaşmalı boşanmada çocuğun velayeti hususunda sorun kalmadığı takdirde, boşanma buna bağlı olarak gerçekleşir.

Hakim gerek gördüğü takdirde bir bilirkişi desteği alabilir. Örneğin bir pedagogtan destek alarak da karar verebilir.

Boşanmada Çocuğun Velayetinin Değiştirilmesi Davası Nedir?

Boşanmada çocuğun velayetinin değiştirilmesi davası, eşlerden birine boşanma ile verilen velayetin, velayet sahibi olmayan eş tarafından açılan ve velayetin kendisine verilmesini talep ettiği davadır. Yargıtay güncel kararlarında ortak velayet kararı da verebilmekte olsa da çoğunlukla karşımıza tek bir ebeveyne velayet verildiğini görmekteyiz. Burada boşanmada çocuğun velayetinin sahibi olan tarafın çocuğa karşı gereği gibi sorumluluklarını yerine getirmemesi, kötü muamele etmesi, velayet sahibi ebeveynin yeniden evlenmesi veya yeniden evlenmesinden sonra çocuğun hayat kalitesinin düşmesi gibi sebeplere dayanılarak velayetin değiştirilmesi davası açılabilmektedir.konuya ilişkin  ” Boşanmada Çocuğun Velayetinin Değiştirilmesi Davası ”  Makalemizi inceleyebilirsiniz.

Hangi Hallerde Boşanmada Çocuğun Velayetinin Değiştirilmesine Karar Verilir?

Boşanmada çocuğun velayetinin değişmesi ile ilgili Türk Medeni Kanunumuz 183. madde de düzenleme yapmıştır. Buna göre; ‘’Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır. ‘’

Kanun maddesine de baktığımız zaman velayet sahibi ebeveynin:

  • Ölmesi halinde,
  • Başka biriyle evlenmesi durumunda,
  • -Başka bir yere taşınılması durumunda,

velayetin değiştirilmesine karar verilebilir. Hakim burada çocuğun menfaat durumuna bakarak hangisi çocuk için daha yararlı olacaksa o duruma hükmedecektir.
    Yine velayetin değiştirilmesi talebiyle gelen velayet davalarında çocuk aleyhine ihmal bulunması velayetin kaldırılmasını gerektirir.

Boşanmada çocuğun velayeti kime verilir?

Boşanmada çocuğun velayetinde, boşanma davası sırasında hakim velayete ilişkin durumları re’sen dikkate alacaktır. Çocuk açısından hangi durum menfaatine olacaksa hakim ona göre karar verecektir. Bu karar esnasında dilerse uzman kişilerden, pedagoglardan yardım alabilecektir. Ancak bu yardımlar doğrudan kararı belirlemeyecektir. Hakim takdir yetkisine göre kararını verecektir.

 Velayet davasında çocuğun yaşının önemi nedir ?

Türk hukukunda çocuğun gelişim sürecine göre velayet konusu durumlar değişkenlik göstermektedir. Burada özellikle 6 yaşına kadar çocuğun büyük oranda anneye bırakıldığı görülmektedir. İlk 3 yaş anne ilgisi ve şefkatine muhtaç olan çocuk okula başlama çağına gelene kadar Yargıtayımızca verilen kararlarda çoğunlukla anneye verilir. Lakin burada annenin durumu önem arz etmektedir. Anne çocuğa bakabilecek durumda değilse, çocuğa zarar verebilecek nitelikte bir bağımlılığı bulunuyorsa, çocuğu istemiyorsa ve bunun benzeri olan durumlarda mahkeme boşanmada çocuğun velayetini babaya verecektir.

6 yaşından ergenlik çağına kadar(12 yaşına kadar) ise anne-babanın ekonomik durumları baz alınarak kararlar verilir. Yine burada maddi durumun yanı sıra ebeveynlerin sorumluluklarını yerine getirebilecek olmaları, kötü alışkanlıkları olmaması gibi kriterler hakim tarafından dikkate alınacaktır. Bu gibi haller olmaması durumunda çocuk için hangi ebeveyn daha yüksek olanaklar sağlayabilecekse mahkeme kararı o yönde olabilecektir. Tabii yinelemekte fayda var hakim burada her durumun özel şartları gereği kendi kararını verecektir.

Örneğin çocuğun bir engeli olması durumunda annenin işi gereği babadan daha çok çocukla ilgilenebilecek olması, velayetin anneye verilmesini sağlayabilecektir.

12 yaşından sonra ise çocukların durumun şartlarını anlayabilecek yeterlikte olduğu görülüyorsa hakim tarafından çocuğun isteği de dinlenir ve velayet hususunda bu istek de dikkate alınır.

Boşanma kusuru velayet davasına etki eder mi?

Boşanmada çocuğun velayeti düzenlenirken çocuğun yararının her şeyin üstünde olduğu hem kanunumuzda hem de Yargıtay kararlarında belirtilmiştir. Bu doğrultuda boşanmada çocuğun velayeti eşlerden birine verilirken, boşanmaya sebep olan eşin kusuru göz önüne alınmaz. Burada dikkat edilen husus, boşanmaya kusuruyla sebep olan eş, çocuğun geleceği bakımından çocuğa daha faydalı olacaksa velayet kendisine verilebilir. Çünkü, kötü ve kusurlu bir eş, çok iyi bir anne veya baba olabilir.

Mali durumun bozuk olmasına hallerinde boşanmada çocuğun velayeti alınabilir mi?

Hakim boşanmada çocuğun velayetini belirlerken elbette tarafların ekonomik durumlarını dikkate alacaktır. Hatta bu çoğu durumda en belirleyici sebep olsa dahi çocuğun menfaatleri gereği bazı durumlarda ekonomik gelişmişlik ile boşanmada çocuğun velayetinin alınması için yeterli olmayabilir. Çocuğun kişisel durumu, yaşı, sosyal çevresi, gelişimi ile ilgili hususlar ve benzeri durumlarda menfaati gereği ekonomik değeri daha düşük olan tarafa verilebilir. Burada her halükarda çocuğun menfaatlerine bakılacaktır.

Velayetin kime bırakılacağına dair kesin bir ölçüt var mıdır?

Boşanmada çocuğun velayetinin anne baba veya vasiye bırakılmasına dair keskin bir ölçüt bulunmamaktadır. Hakim her durumda, çocuğun menfaatini ayrı şekilde dikkate alarak karar vermek durumundadır. Çocuğun kişisel özellikleri dahi velayetin bırakılması konusunda dikkate alınacak ölçütlerdendir.

Hakim genelde hangi kriterlere göre boşanmada çocuğun velayeti kararını verir?

Hakim her davada ayrı şekilde çocuğun menfaatlerini göz etmek durumundadır. Boşanmada çocuğun velayetinde önemli faktörlerden biri tarafların ekonomik durumudur. Anne-babanın benzer ekonomik şartlara sahip olmasında çocuğun yaşı, tarafların çocuğa sunabileceği imkanlar, çocuğun yaşı 12’den büyük ise ve durumun önemini anlayabilecek durumdaysa çocuğun isteği de dikkate alınabilir. Bunun dışında çocuğun yaşı da belirleyici faktördür. Örneğin 0-2 yaş aralığında bulunan bir çocuğun annesinden ayrılması çocuğun gelişimi açısından kötü sonuçlar doğurabileceği için velayetin anneye verilmesi makul bir sonuç doğuracaktır.

Küçük çocukların velayeti genelde kime verilir?

Çocuğun gelişimi ve büyümesi için 0-6 yaş aralığında annenin velayetine karar verilmesi uygulamada daha çok karşımıza çıkan bir durumdur. Ancak annenin kişisel özellikleri burada etkin faktördür. Çocuğa zarar verebilecek, gelişimini kötü etkileyecek bağımlılıklarının bulunması durumunda; annenin çocuğa bakacak durumda olmaması halinde velayet anneye verilmez. Ancak çocuğun menfaatinde bariz farklılıklar olmaması halinde velayet anneye verilir.

Çocuğun daha büyük olduğu durumlarda(6-18 yaş arasında) kişilerin ekonomik durumları daha belirleyici olacaktır. 12 yaşını dolduran çocukların boşanmanın durumlarını anlayabilecek nitelikte olmaları durumunda istekleri de dikkate alınacaktır.

Buradan anlaşılacağı üzere boşanmada çocuğun velayeti verilirken çocuğun ve çocuğa bakacak olan velinin durumuna ayrı ayrı bakılacaktır.

 Çocukların velayeti konusunda yapılan anlaşma hakimi bağlar mı?

Anlaşmalı boşanmada çocuğun velayeti hakkındaki anlaşmalarına hakim bağlanmak durumunda değildir. Burada tarafların anlaşmalarını aynen kabul edebileceği gibi, değişiklikler yapabilir.Hakimin değişiklik yapması halinde taraflar bu değişikliği kabul etmeleri durumunda anlaşmalı boşanma gerçekleşebilir. Aksi halde hakim boşanmaya karar vermeye veya tarafların anlaştığı ölçüde velayet durumlarına uymak durumunda değildir.

Velayeti kendisine bırakılmayan taraf çocuklar için nafaka ödemekle yükümlü müdür?

Boşanmada çocuğun velayeti hakkı taraflardan birine verilmesi halinde diğer eşin çocuğa bakma ve sorumluluklarından kurtulması söz konusu değildir. Burada artık diğer eş mahkeme tarafından kendisine çizilen ölçüde velayet durumlarını sürdürecek bunun dışında iştirak nafakası ile çocuğun bakım ve giderlerine katılacaktır. İştirak nafakası ile ilgili yazımıza Farah Hukuk sitemizde yer alan ‘‘BOŞANMA DAVALARINDA NAFAKA VE NAFAKA MİKTARININ BELİRLENMESİ’’ adlı makalemizle ulaşabilirsiniz.

Velayet hakkını boşanma davasından sonra kazanabilir miyiz?

Velayetin belirlenmesini mahkeme sürecinde hakim anlaşmalı boşanma olmasa dahi re’sen dikkate almak durumundadır. Velayeti bu aşamada kazanamayan eş ‘’Velayetin Değiştirilmesi Davası’’ ile kazanabilir. Velayetin değiştirilmesi davasında ise dikkate alınan durumlar genel itibariyle; ana veya babadan birinin başkasıyla evlenmesi,başka bir yere taşınılması, velayet sahibinin ölmesi, bir suçtan dolayı hapsedilmesi, alkol veya uyuşturucu gibi bir bağımlılığının oluşmasıdır. Bunlar dışında da çocuğun menfaati gereken hallerde velayetin değiştirilmesi davası ile çocuğun velayeti alınabilmektedir. Hakim bu gibi durumları özel olarak inceler ve çocuğun menfaatine göre karar verir.

Velayet davalarında zaman aşımı süresi var mıdır?

Boşanmada çocuğun velayeti davası, oluşabilecek yeni durumlar da göz önüne alındığında herhangi bir zaman aşımı süresine tabii değildir. Ancak çocuğun 18 yaşını doldurması ile velayet söz konusu olmaz.

Velayet davalarında görevli ve yetkili mahkeme nedir?

 Boşanmada çocuğun velayeti davaları, genellikle boşanma davası ile birlikte görülür. Yani hakim boşanmaya karar vermesiyle birlikte çocuğun velayetinin kime ait olacağının da kararını verir.

Boşanmada çocuğun velayetinin değişimi davaları ise yetkili mahkeme çocuğun yerleşim yeri mahkemesi olacaktır. Bu hususta görevli mahkemeler Aile Mahkemeleri olacaktır.

Bize Yazın

İletişim Adresimiz

logo-beyaz

Copyright 2020 bilalcelik.av.tr © Tüm Hakları Saklıdır.