Soybağı

Soybağı, çocuğun anne ve babasıyla arasındaki hukuki ve kişisel ilişkilerin düzenlenmesinde temel oluşturmaktadır. Kanunumuzun çocukla ilgili olarak ebeveynlere yüklediği sorumlulukları yerine getirme zorunluluğu soybağının kurulmasıyla mümkündür. Bu açıdan çocuğun bakımı ve miras hakları gibi konular soybağı aracılığıyla çocuğa sağlanmaktadır.

 

Soybağının Kurulması

Soybağı,anne ve çocuk açısından doğumla birlikte kurulmaktadır. Fakat baba açısından 3 farklı şekilde soybağı kurulabilmektedir. Bunlar:

  • Anne ile evlilik
  • Çocuğu tanıma
  • Hakim hükmü

olmak üzere baba ile çocuk arasında soybağı kurulmasının yöntemleridir. Bu yazılanlara ilave olarak evlat edinme yoluyla iki eş açısından da soybağı kurulmaktadır.

 

Babalık Karinesi

Babalık karinesi olarak ifade edilen durum kanunumuzun belirli şartlar dahilinde çocuk ve baba arasında soybağının bulunduğunu kabullenmesidir. Karine olduğu için aksi ispat edilebecek bir olgudur. Kanunumuza göre evlilik içinde doğan ve evliliğin sona ermesinden itibaren 300 günlük süre içinde doğan çocuğun babası kocadır denmektedir. Babalık karinesine bu soybağının geçerli olduğudur. Aksi mahkemede ispat edilene kadar bu tanıma uyan çocuk ve baba ilişkisinde geçerli bir soybağı kurulmuş olacaktır.

 

Soybağından Kaynaklı Davalar

Soybağından kaynaklı davalar karşımıza üç şekilde çıkmaktadır.

  • Babalık davası ile soybağının kurulması
  • Soybağının tespiti ve düzeltilmesi davası
  • Soybağının reddi davası

Davalara ilişkin ayrıntılı bilgi almak için SOYBAĞININ REDDİ isimli makalemizi okuyabilirsiniz.

 

Anne ile Evlenme Yolu ile Soybağının Kurulması Durumu

Evlilik dışında doğan çocuk, anne ve babasının birbiriyle evlenmesi halinde kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tabi olur. Yani çocuk evlilik içinde doğmuş gibi aynı haklara sahip olacaktır. Eşler, evlilik dışında doğmuş olan ortak çocuklarını evlenme sırasında veya evlenmeden sonra yerleşim yerlerindeki veya evlenmenin yapıldığı yerdeki nüfus memuruna bildirmek zorundadırlar. Bildirimin yapılmamış olması, çocuğun evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tabi olmasını engellemez. Fakat daha önce tanıma veya babalığa hükümle soybağı kurulmuş çocukların ana ve babası birbiriyle evlenince nüfus memuru re’sen gerekli işlemi yapar.

 

Sonradan Evlenme Yoluyla Kurulan Soybağına İtiraz ve İptal Talebi

Sonradan evlenme yoluyla kurulan soybağına itiraz ve bu soybağının iptal edilmesi talepleri kanunen düzenlenmiştir. Anne ve babanın yasal mirasçıları, çocuk ve Cumhuriyet savcısı sonradan evlenme yoluyla soybağının kurulmasına itiraz edebilirler. İtiraz eden, kocanın baba olmadığını ispatla yükümlüdür. Çocuğun altsoyu da, çocuğun ölmüş ya da ayırt etme gücünü sürekli olarak kaybetmiş olması hallerinde bu itiraz hakkına sahiptir. İptal talebi ile ilgili kanunumuz kesin bir şekil öngörmemiştir. Tanımanın iptaline ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanacaktır şeklinde verilen hüküm yoluyla sonradan evlenme yoluyla kurulan soybağının iptal edilebilmesi mümkün kılınmıştır.

 

Tanıma Yoluyla Soybağının Kurulması

Tanıma; babanın, nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmi senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla olmaktadır. Tanıma beyanında bulunan kimse küçük veya kısıtlı ise veli veya vasisinin de rızası gerekmektedir. Fakat başka bir erkek ile soybağı bulunan çocukla baba arasında bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanıma yoluyla soybağı kurulamayacaktır.

Beyanda bulunulan nüfus memuru, sulh hakimi, noter veya vasiyetnameyi açan hakim, tanımayı babanın ve çocuğun kayıtlı bulunduğu nüfus memurluklarına bildirecektir. Çocuğun kayıtlı bulunduğu nüfus memurluğu da tanımayı çocuğa, anasına, çocuk vesayet altında ise vesayet makamına bildirerek tanıma beyanıyla kurulan soybağını resmi olarak kuracaktır.  

 

Tanıma Yoluyla Soybağının Kurulmasının İptali

Tanıyan, yanılma, aldatma veya korkutma sebebiyle tanımanın iptalini dava edebilir. Tanımayı gerçekleştirenin, iptal davasını anneye ve çocuğa karşı açması gerekmektedir.

Anne, çocuk ve çocuğun ölümü halinde altsoyu, Cumhuriyet savcısı, Hazine ve diğer ilgililer tanımanın iptalini dava etme hakkına sahiptirler. İptal davası tanıyana, tanıyan ölmüşse mirasçılarına karşı açılır.Davacı, tanıyanın baba olmadığını ispatla yükümlüdür. Anne veya çocuk tarafından tanıyanın baba olmadığı iddiasıyla açılan iptal davasında ispat yükü tanıyanın, gebe kalma döneminde anne ile cinsel ilişkide bulunduğuna ilişkin inandırıcı kanıtları göstermesinden sonra doğmaktadır.

 

Tanıma Yoluyla Kurulan Soybağının İptal Edilmesinde Zamanaşımı

Zamanaşımı süreleri davayı açacaklar açısından farklı farklı düzenlenmiştir.

  • Tanıyanın dava hakkı, iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak bir yıl ve her halde tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer.
  • İlgililerin dava hakkı, davacının tanımayı ve tanıyanın çocuğun babası olamayacağını öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her halde tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer.
  • Çocuğun dava hakkı, ergin olmasından başlayarak bir yıl geçmekle düşer.

Sayılan süreler geçtiği halde gecikmeyi haklı kılan sebep var ise sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir.

 

Hakim Hükmü ile Soybağının Kurulması

Çocuk ile baba arasında kurulacak soybağının mahkeme aracılığıyla tahsis edilmesi de mümkündür. Çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini anne ve çocuk talep edebilecektir. Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Babalık davası, Cumhuriyet savcısına ve Hazineye; dava anne tarafından açılmışsa kayyıma; kayyım tarafından açılmışsa anneye ihbar edilecektir.

Hakim hükmü ile soybağının kurulmasında da karine söz konusudur. Davalının, çocuğun doğumundan önceki 300. gün ile 180. gün arasında anne ile cinsel ilişkide bulunmuş olması babalığa karine kabul edilecektir. Bu sürenin dışında olsa bile hamilelik döneminde davalının anne ile cinsel ilişkide bulunduğu tespit edilirse aynı karine geçerli olmaktadır. Davalı, çocuğun babası olmasının olanaksızlığını veya bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden daha fazla olduğunu ispatlaması durumunda karine geçerliliğini kaybedecektir.

Dava, çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir. Annenin dava hakkı, doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer. Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı ilişkisi varsa, bir yıllık süre bu ilişkinin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar. Bir yıllık süre geçtikten sonra gecikmeyi haklı kılan sebepler varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde yalnızca anne dava açılabilir.

 

Soybağı Davalarında Avukat Tutma

Soybağı davaları ile ilgili hükümler kanunda ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Fakat kanunda belirtilen karinelerin çürütülmesi, yapılacak işlemlerin hukuka uygun bir şekilde yapılması, davalar sonucu alınacak kararların babaya çocukla ilgili sorumluluklar yüklemesi, anneye karşı ödenecek tazminatlar, çocuğun gerçek babasıyla soybağı kuramaması, mirasa ilişkin haklar gibi birçok hak kaybına sebep olacak pek çok durum söz konusu olacaktır. Bu nedenlerle bir avukattan hukuki yardım alınması isabetli olacaktır.

 

Soybağı Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Eğer bulunulan yerleşim yerinde Aile Mahkemesi yoksa görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Soybağına ilişkin davalarda taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesi yetkili olmaktadır.

 

Leave a comment



Bize Yazın

İletişim Adresimiz

  • Eski Büyükdere Caddesi No:1,34415 İstanbul Sapphire Plaza
    KAT:16 Residance NO: 1606

logo-beyaz

Copyright 2018 bilalcelik.av.tr © Tüm Hakları Saklıdır.