Velayet

Velayet; anne ve babanın, ergin olmayan çocuklarının eğitimi ve bakımı gibi hayatına dair kararları çocuk adına almasıdır. Velayet soybağına ilişkin bir kurum olduğundan anne ve baba haricinde kimseye velayet hakkı tanınanamaz ancak vasi olarak çocuğun hayatına yönelik kararlar verebilecek bir kişi görevlendirilebilir.

Velayet çocuğun ergin olması ile son bulur fakat kısıtlanan ergin çocuk, hakimin takdiriyle anne ve babanın velayeti altında kalmaya devam edebilir.

 

Velayet Hakkı

Velayet hakkının soybağına dayalı bir hak olduğundan bahsetmiştik. Çocuğun velayetini anne ve babasından başka kimse kullanamaz. Amca, hala, dayı, teyze, dede gibi yakın akrabaları da dahil anne ve babadan başka kimse velayet sahibi olamayacaktır. Anne ve baba haricinde çocuğun ergin olana kadar menfaatlerini gözetecek kişiler mahkemece vasi olarak atanan kişiler olacaktır. Yani amcası ya da teyzesi fark etmeksizin bu kişiler kanunen vasi konumunda olacaklardır.

 

Velayetin Kapsamı

Velayetin kapsamında, anne ve babanın çocuğun eğitimi ve bakımı konusundaki menfaatlerini göz önünde tutmaları gerekmektedir. Ayrıca çocuğun eğitimi, dini eğitimi, çocuğun ismi gibi konularda karar vermelerine ve uygulamalarına hak sağlamaktadır. Böylece çocuğun menfaatlerine ters düşmeyen ve kanunla tanınmış tüm hakları velayet hakkı kapsamında anne ve baba kullanabilirler.

 

Evlilikte Velayet

Evlilik hayatı boyunca eşler ortak çocuklarının velayetini beraber kullanmaktadırlar. Velayetin, çocuk adına ebeveynlere tanıdığı hak ve yükümlülükleri eşler beraber kullanacaklardır.

 

Üvey Çocukların Velayeti

Çocuğun üvey olan ebeveyni, çocuğun velayet hakkına sahip değildir. Fakat velayeti bulunmayan eş üvey çocuklarına gerekli ilgi ve özeni göstermekle yükümlüdür. Çocuğun velayet hakkı kapsamında olan kararları velayet sahibi olan eş alabilecektir.

İstisna olarak durumun zorunlu kıldığı koşullarda üvey olan eş çocuğu durumla sınırlı olmak üzere temsil etme yetkisine sahiptir.

 

Evlat Edinmede Velayet

Evlat edinme, çocuk ile yetişkinler arasında soybağı kuran bir hukuki işlemdir. Yani evlat edinilen çocuk; anne ve babanın biyolojik olarak öz çocuklarından farklı bir soybağı ilişkisine bağlı değildir. Bu sebeple evlat edinilen çocuk üzerinde evlat edinen kişilerin velayet hakkı mevcuttur.

 

Velayetin Sona Ermesi

Velayet; çocuğun ergin olması, boşanma sonucunda anne veya babadan birine velayetin bırakılması, velayet sahibi anne veya babadan birinin ölmesi, mahkemece velayetin kaldırılması olarak dört şekilde sona erebilir. Çocuğun ergin olma velayetin doğal biçimde sona erme şeklidir. Velayetin kaldırılması ise mahkeme kararıyla çocuğun menfaatleri için velayetin anne ve babadan alınmasıdır. Ayrıntılı bilgi almak için VELAYET DAVALARI makalemizi okuyabilirsiniz.

 

Boşanma Sonucunda Velayet

Boşanma davası sonucunda ortak olan çocuk veya çocukların velayeti anne veya babadan birine bırakılacaktır. Eğer anlaşmalı olarak boşanma gerçekleşmişse eşlerin kararına hakim, çocuğun menfaatlerini gözeterek uyabilir.

Bir diğer husus ise boşanma sonucunda koşullar uygun ise ortak velayet oluşabilecektir. Eşler çocuğun hayatına dair kararları boşanmış olsalar da birlikte vereceklerdir. Velayet hakkını sanki evlilik devam ediyor gibi beraber kullanacaklardır.

 

Velayette Yaş Grupları

Çocuğun velayetinin tayininde yaş faktörü çocuğun menfaati kadar önemlidir. Dört grup olarak yaş faktörü; 0-3 yaş, 3-7 yaş, 6-12 yaş ve 12 yaş üstü olmak üzere düzenlenmiştir.

  • 0-3 Yaş Grubu: Çocuğun kesinlikle anne ilgisi ve şefkatine ihtiyaç duyduğu kabul edilmektedir. Annenin yaşam koşulları minimum etkilidir çünkü bu yaş grubu çocuklar anneye bağlı ve muhtaç olarak kabul edilmektedir.
  • 3-7 Yaş Grubu: Bu yaş grubu açısından çocuk 0-3 yaşa göre anneye daha az bağımlı kabul edilmektedir. Fakat yinede annesinin yanında olması çocuk için daha doğru kabul edilmiştir. Velayetin anneden alınıp babaya verilmesi için çocuğun menfaatlerinin ağır zedelenmesi veya risk altında olması gerekmektedir.
  • 6-12 Yaş Grubu: Bu yaş grubu çocuğun eğitimi açısından önemli olduğundan hakim maddi koşulları göz önüne alarak velayeti takdir edecektir. Çocuğun menfaatleri ve daha iyi koşullarda iyi eğitim alması husus açısından hakim takdir yetkisini kullanacaktır.
  • 12 yaş ve üzeri çocuklar: Uluslararası sözleşmeler gereği 12 yaş ve üzerindeki çocukların belirli bir olgunlukta oldukları kabul edilmektedir. Bu sebeple hakimin, bu grup çocukları dinleyerek velayeti menfaatlerini de göz önünde bulundurarak tayin etmesi gerekmektedir.

 

Velayet Sahibi Anne ve Babanın Ölümü

Bu durumu iki parça halinde ayırmamız gerekmektedir. Birinci olarak evli olan veyahut ortak velayet altında olan çocuğun anne ve babasının ölmesi durumunda velayet hakkı son bulacaktır. Bundan sonra velayet altında olması gereken çocuk için mahkeme vasi atayacaktır. İkinci olarak ise boşanma sonucunda çocuğun velayetini almış anne veya babanın ölmesidir. Bu durumda ise velayeti kendinde olmayan eş çocuğun velayetini mahkeme olmadan alamayacaktır. Çocuğun velayetini almaya engel bir durum ortada bulunuyorsa veya çocuğun menfaatleri gereği sağ kalan ebeveyni ile yaşaması sakıncalı ise mahkeme çocuğa vasi atayacaktır. Bu yüzden sağ kalan eş mahkemeye başvurarak velayeti almasında engel bir durum olmadığını ispat edip çocuğun velayetini alabilecektir.

 

Velayet Davası Çeşitleri

Velayet davası çeşitleri ve konularını ele alacak olursak;

  • Çocuğun aile yanına veya bir kuruma yerleştirilmesi
  • Velayetin kaldırılması talebi
  • Velayetin iadesi talebi
  • Velayetin değiştirilmesi talebi

olmak üzere velayete dair davalar yukarıda sayılan davalardır.

Velayet Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Velayet davasında görevli ve yetkili mahkeme çocuğun yaşadığı yerde bulunan Aile Mahkemesidir.

 

Leave a comment



Bize Yazın

İletişim Adresimiz

  • Eski Büyükdere Caddesi No:1,34415 İstanbul Sapphire Plaza
    KAT:16 Residance NO: 1606

logo-beyaz

Copyright 2018 bilalcelik.av.tr © Tüm Hakları Saklıdır.