Vesayet

Vesayet; kısıtlanan reşit bireylerin veya reşit olmayan küçüklerin kişisel, maddi ve manevi çıkarlarını gözetmek için hukuk düzeninde olan bir kurumdur. Vesayet kurumunun amacı; kendi menfaatlerini gözetemeyecek veya gözetmesinde sakınca bulunan kişilerin vesayet altına alınması ve vesayet altına alınmış kişilerin çıkarlarının vasilik sıfatı taşıyacak biri tarafından korunmasıdır.

 

Vesayet Organları

Vesayet organları; vesayet daireleri, vasi ve kayyımlar olmak üzere üç çeşittir. Vesayet daireleri ise kamu ve özel olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Kamu vesayeti, vesayet makamı ve denetim makamından oluşan vesayet daireleri tarafından yürütülür. Vesayet makamı, sulh hukuk mahkemesi; denetim makamı, asliye hukuk mahkemesidir.

 

Vesayeti Gerektiren Haller

    • Küçüklük: Velayet altında bulunmayan her küçük vesayet altına alınır. Görevlerini yaparlarken vesayeti gerektiren böyle bir halin varlığını öğrenen nüfus memurları, idari makamlar, noterler ve mahkemeler, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar.

 

  • Kısıtlama:

 

  1. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı: Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen veya korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gereken ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her ergin kısıtlanır. Görevlerini yaparlarken vesayet altına alınmayı gerekli kılan bir durumun varlığını öğrenen idari makamlar, noterler ve mahkemeler, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar.
  2. Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim: Savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kendisini veya ailesini darlık veya yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan ve bu yüzden devamlı korunmaya ve bakıma muhtaç olan ya da başkalarının güvenliğini tehdit eden her ergin kısıtlanır.
  3. Özgürlüğü bağlayıcı ceza: Bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı bir cezaya mahkum olan her ergin kısıtlanır. Cezayı yerine getirmekle görevli makam, böyle bir hükümlünün cezasını çekmeye başladığını, kendisine vasi atanmak üzere hemen yetkili vesayet makamına bildirmekle yükümlüdür.
  4. İstek üzerine: Yaşlılığı, engelliliği, deneyimsizliği veya ağır hastalığı sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden her ergin kısıtlanmasını isteyebilir.

 

Vesayet Altına Alma Usulü

 

  • İlgilinin dinlenilmesi ve bilirkişi raporu: Bir kimse dinlenilmeden savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetimi veya isteği sebebiyle kısıtlanamaz. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya ancak resmi sağlık kurulu raporu üzerine karar verilir. Hakim, karar vermeden önce, kurul raporunu göz önünde tutarak kısıtlanması istenen kişiyi dinleyebilir.
  • İlan: Kısıtlama kararı, kesinleşince hemen kısıtlının yerleşim yeri ile nüfusa kayıtlı olduğu yerde ilan olunur.

 

Vesayet Makamına Şikayet ve İtiraz
Ayırt etme gücüne sahip olan vesayet altındaki kişi ve işlemle ilgili olan kişiler, vasinin eylem ve işlemlerine karşı vesayet makamına şikayette bulunabilme hakkı kanun tarafından sağlanmaktadır.

Sulh Hukuk Mahkemesinin kararlarına karşı, kararın tebliğ edildiği günden başlayarak on gün içinde Asliye Hukuk Mahkemesine itiraz edilebilir.

 

Vesayet Makamından İzin Alınması Gereken Durumlar

Sulh Hukuk Mahkemesinden izin alarak gerçekleştirilebilecek işlemler:

  • Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde başka bir ayni hak kurulması
  • Olağan yönetim ve işletme ihtiyaçları dışında kalan taşınır veya diğer hak ve değerlerin alımı, satımı, devri ve rehnedilmesi
  • Olağan yönetim sınırlarını aşan yapı işleri
  • Ödünç verme ve alma
  • Kambiyo taahhüdü altına girme(senet verme, kefil olma gibi işlemler)
  • Bir yıl veya daha uzun süreli ürün ve üç yıl veya daha uzun süreli taşınmaz kirası sözleşmeleri yapılması
  • Vesayet altındaki kişinin bir sanat veya meslekle uğraşması
  • Acele hallerde vasinin geçici önlemler alma yetkisi saklı kalmak üzere, dava açma, sulh olma, tahkim ve konkordato yapılması
  • Mal rejimi sözleşmeleri, mirasın paylaştırılması ve miras payının devri sözleşmeleri yapılması
  • Borç ödemeden aciz beyanı
  • Vesayet altındaki kişi hakkında hayat sigortası yapılması
  • Çıraklık sözleşmesi yapılması
  • Vesayet altındaki kişinin bir eğitim, bakım veya sağlık kurumuna yerleştirilmesi
  • Vesayet altındaki kişinin yerleşim yerinin değiştirilmesi

 

Denetim Makamından İzin Alınması Gereken Durumlar

Sulh Hukuk Mahkemesi’nden ve ayrıca Asliye Hukuk Mahkemesinden izin alarak gerçekleştirilebilecek işlemler:

  • Vesayet altındaki kişinin evlat edinmesi veya evlat edinilmesi
  • Vesayet altındaki kişinin vatandaşlığa girmesi veya çıkması
  • Bir işletmenin devralınması veya tasfiyesi, kişisel sorumluluğu gerektiren bir ortaklığa girilmesi veya önemli bir sermaye ile bir şirkete ortak olunmas
  • Ömür boyu aylık veya gelir bağlama veya ölünceye kadar bakma sözleşmeleri yapılması
  • Mirasın kabulü, reddi veya miras sözleşmesi yapılması
  • Küçüğün ergin kılınması
  • Vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme yapılması

 

Vesayeti Gerektiren Hallerin Sona Ermesi

Vesayeti gerektiren hallerin sona erme şekillerini ele alacak olursak:

  • Küçüklerde: Küçük üzerindeki vesayet, onun ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer. Erginliğe mahkemece karar verilmiş ise mahkeme aynı zamanda küçüğün hangi tarihte ergin olacağını tespit ve ilan edecektir.
  • Hükümlülerde: Özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkumiyet sebebiyle kısıtlı bulunan kişi üzerindeki vesayet, hapis halinin sona ermesiyle kendiliğinden ortadan kalkar.
  • Diğer kısıtlılarda:

I.Kaldırılması: Diğer kısıtlılar üzerindeki vesayet, yetkili vesayet makamının kararıyla sona erer. Vesayeti gerektiren sebebin ortadan kalkması üzerine vesayet makamı vesayetin sona ermesine karar verir. Kısıtlı ve ilgililerden her biri vesayetin kaldırılması isteminde bulunabilir.

  1. Usulü
  2. İlan: Kısıtlama ilân edilmişse, kaldırılması da ilan olunur. Fiil ehliyetinin yeniden kazanılması, ilanın yapılmasına bağlı değildir.
  3. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığında: Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı yüzünden kısıtlanmış olan kişi üzerindeki vesayetin kaldırılmasına, ancak kısıtlama sebebinin ortadan kalkmış olduğunun resmî sağlık kurulu raporu ile belirlenmesi halinde karar verilebilir.
  4. Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetimde: Savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kısıtlanmış olan kişinin vesayetin kaldırılmasını isteyebilmesi, en az bir yıldan beri vesayet altına alınmasını gerektiren sebeple ilgili olarak bir şikayete meydan vermemiş olmasına bağlıdır.
  5. İstek üzerine kısıtlamada: Kendi isteğiyle kısıtlanmış olan kişi üzerindeki vesayetin kaldırılması, kısıtlamayı gerektiren sebebin ortadan kalkmasına bağlıdır.

 

VESAYET DAVALARI

Vesayet ile ilgili olarak; kişinin üzerinde vesayetin kurulması, kaldırılması ya da vesayetten kaynaklı işlemlerin sonuçları ile ilgili davalar vesayet davalarını oluşturmaktadır. Bunlar:

  • Vasinin atanması,sorumluluğu ve görevden alınması talepleri
  • Kayyım atanması talebi
  • Kısıtlılığın ve vesayetin kaldırılması talebi

şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Ayrıntılı bilgi almak için VASİLİK VE DAVALARI isimli makalemizi okuyabilirsiniz.

 

VESAYET ALTINA ALMADA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME

Vesayet işleri ile ilgili davalarda yetkili mahkeme; vesayet altında olan yani küçük veya kısıtlının yerleşim yeri mahkemesidir.

Görevli mahkeme ise yapılan işlemin niteliğine göre Sulh Hukuk Mahkemesi veya Asliye Hukuk Mahkemesi olacaktır.

 

Leave a comment



Bize Yazın

İletişim Adresimiz

  • Eski Büyükdere Caddesi No:1,34415 İstanbul Sapphire Plaza
    KAT:16 Residance NO: 1606

logo-beyaz

Copyright 2018 bilalcelik.av.tr © Tüm Hakları Saklıdır.