Zilyetlik

Zilyetlik, bir kimsenin taşınır veya taşınmaz malı, bilerek ve isteyerek elinde bulundurması,kullanması, o mal üzerinde hakimiyet kurması halinde oluşur. Eşya üzerindeki fiili hakimiyetin, zilyet olma iradesiyle yani bilerek ve isteyerek kurulması gerekir.

 

Zilyetliğin Çeşitleri

Zilyetliğin çeşitlerini sıralayacak olursak:

  • Hakka dayanan zilyetlik-Haksız zilyetlik: Bu ayrım zilyetliğin korunması bakımından önemlidir. Örneğin: Bir malı kiralayan kiracının zilyetliği hakka dayanan zilyetlik, hırsızın zilyetliği ise haksız zilyetliktir.
  • Asli zilyetlik-Fer’i zilyetlik: Bir malda malik sıfatıyla zilyet olan kimse asli zilyet, diğeri feri zilyettir. Örneğin: Evin kiracısı fer’i zilyet, evin sahibi asli zilyettir.
  • Dolaylı zilyetlik-Dolayısız zilyetlik:Bir kimse mal üzerindeki fiili hakimiyetini doğrudan doğruya kullanabiliyorsa dolaysız zilyetlik;mal üzerindeki fiili hakimiyetini kullanması başka bir kişi aracılığıyla mümkün olabiliyorsa dolaylı zilyetlik söz konusudur. Örneğin: Evini kiraya veren malik dolaylı zilyet, kiracı dolaysız zilyettir.
  • Tek başına zilyetlik-Birlikte zilyetlik: Birden fazla kişinin aynı malda zilyet olması durumunda birlikte zilyetlik oluşur.
  • Zilyet yardımcılığı: Başka bir kişinin zilyet bulunduğu eşyayı hiçbir hakimiyet iddia etmeksizin, sadece kullanma imkanına sahip olan kişilerdir. Örneğin: Evdeki süpürge ile evi temizleyen hizmetçi.

 

Mülkiyet İle Arasındaki Fark

Mülkiyet hakkından farklı olarak, zilyetlik mal üzerindeki hakimiyet durumunun bir göstergesidir,  kişiye malik sıfatını kazandırmaz.Mülkiyet bir haktır, zilyetlik ise hukuken korunan bir durumdur. Örnek vermek gerekirse: Bir evin kiralanması durumunda malik, evin sahibi olan kiraya verendir ve mülkiyet hakkına sahiptir. Kiracı ise evi elinde bulunduran, kullanan kişi olarak evin zilyetliğine sahiptir.

 

Zilyetlikle Mal Kazanma Yolları

1-Sahipsiz Malın İmar İhya Yolu İle Kazanılması:Tapu kaydı bulunmayan ve aynı çalışma alanı içinde bulunan ve toplam yüzölçümü sulu toprakta 40, kuru toprakta 100 dönüme kadar olan bir taşınmazı davasız ve aralıksız olmak şartıyla 20 yıl süreyle ve malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi, o taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tesciline karar verilmesini isteyebilir. Kişi 20 yıl süreyle zilyet olduğunu belgeleyerek ve diğer koşulları sağlayarak imar ihya ile taşınmazın mülkiyetine sahip olabilir. Aksi halde bu arazilerin mülkiyeti hazineye devredilir.

  • Tescil davası, Hazineye ve ilgili kamu tüzel kişilerine veya varsa tapuda malik

 gözüken kişinin mirasçılarına karşı açılır.

2-Sahipli Malın Zamanaşımı İle Kazanılması: Tapuya kayıtlı taşınmazlarda söz konusu olan bu kazanma biçiminde, kişinin geçerli bir sebep olmaksızın, gerçek hak durumuna uymayan bir şekilde tapuya malik olarak yazılmış olması (Yolsuz tescil) ve bunun yanı sıra taşınmaz üzerindeki zilyetliğini davasız ve aralıksız olarak 10 yıl süreyle ve iyi niyetli şekilde sürdürmesi gerekir.

İyi niyetli olarak sürdürmekle kastedilen ise kendisinden beklenen bütün özeni göstermiş olmasına rağmen, şahsına yapılan tapudaki tescilin yolsuz olduğunu bilmemesidir.

Kişi bu şartları sağlarsa, yolsuz tescil düzelir, adına yolsuz tescil bulunan zilyet mülkiyeti kazanır, mahkemeden bir karar almaya gerek yoktur.

  • Kamu malı vasfında bir taşınmaz yanlışlıkla tapuya kaydedilmiş olsa dahi bu yolla

mülkiyeti kazanılamaz.

 

Zilyetlik Dava Çeşitleri

1-Zilyetliğin İadesi Davası

Zilyetliğin iadesi davası ile, zilyedi olduğu malı gasp edilen kişi mahkemeden malının geri verilmesini talep eder.Bu davada amaç hak sahipliğini değil, zilyetliği korumaktır.

Dava zilyetliği gasp edene ve onun mirasçılarına karşı açılabilir.

 

Zilyetlik Davasının Şartları

  1. Davacının maldaki zilyetliği gasp edilmiş olmalıdır.
  2. Davacının zilyetliğinin haksız olması veya zilyetliği gasp edenin bu fiili kendi hakkını

sağlamak için yapmış olması davanın açılabilmesini etkilemez. Çünkü başkasının zilyet bulunduğu bir malı gasp eden kimse o mal üzerinde üstün bir hakka(mülkiyet hakkı) sahip olduğunu iddia etse bile malı geri vermekle yükümlüdür. Örneğin: Malı çalınan kişi, bir süre sonra malını hırsızın elinde görse ve zorla alsa, hırsız dahi ona karşı dava açabilir.

Ancak davalı o mal üzerinde üstün bir hakka sahip olduğunu derhal ispat ederse,

malı geri vermekten kaçınabilir.

  1. Malı gasp edenin kusurlu olmasına gerek yoktur.
  2. Zilyetliği gasp dolayısıyla  iade davasıyla birlikte tazminat da istenebilir. Bu

tazminat haksız fiil kurallarına dayanır yani tazminat istenebilmesi için davalının kusurlu olması gerekir.

Zilyetlik Davasında Zamanaşımı

Zilyetliğin iadesi davasında zamanaşımı, zilyedin gasp fiilini ve bunu yapanı öğrenmesinden başlayarak 2 aydır. Bu sürede mahkemeye başvurmazsa dava hakkı düşer

Zilyet, gasp fiilini veya yapan kişiyi veya her ikisini de daha geç öğrenmiş olsa bile, gasp fiilinin gerçekleşme tarihinden itibaren 1 yıl içinde dava hakkı düşer.

Zilyetlik Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Zilyetliğin iadesi davasında görevli ve yetkili  mahkeme, taşınmazın bulunduğu yerdeki Sulh Hukuk Mahkemesidir.

 

2-Saldırıya Son Verilmesi ve Saldırı Sebebinin Önlenmesi Davası

Zilyetliği saldırıya uğrayan kişi, bu saldırıya son verilmesini dava yoluyla talep

edebilir. Saldırıya son verilse bile saldırının yeniden gerçekleşmesi mümkün ise saldırı

sebebinin önlenmesini de talep edilebilir.  Dava saldırıda bulunana ve mirasçılarına karşı açılabilir.

 

Saldırıya Son Verilmesi Davasının Şartları

  1. Davacının zilyetliği saldırıya uğramış olmalıdır.
  2. Saldırı sebebinin önlenmesi talep edilecekse saldırı sona ermesine rağmen yenilenecek nitelikte olmalıdır.
  3. Saldırıdan doğan zararların tazmini de istenebilir.Bu tazminat haksız fiil kurallarına dayanır yani tazminat istenebilmesi için davalının kusurlu olması gerekir.( Tazminatla ilgili ayrıntılı bilgi için ilgili makalemizi .. buradan ulaşabilirsiniz.)

 

  • Zilyetliğin iadesi davasında söz konusu olan üstün hakkın derhal ispat edilmesi

halinde geri verme zorunluluğunun ortadan kalkması bu davada söz konusu değildir. Saldırıda bulunan kişi üstün hakkını derhal ispat etse bile saldırıya son vermek zorundadır.

 

Saldırıya Son Verilmesi Davasında Zamanaşımı

Saldırıya son verilmesi davasında zilyet saldırıyı ve bunu yapanları öğrenmesinden başlayarak 2 ay içinde bunlardan dolayı dava açmazsa, dava hakkı düşer.

Zilyet,  saldırı fiilini veya yapan kişiyi veya her ikisini de daha geç öğrenmiş olsa bile, saldırının gerçekleşme tarihinden itibaren 1 yıl içinde dava hakkı düşer.

 

Saldırıya Son Verilmesi Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Saldırıya son verilmesi davasında görevli ve yetkili  mahkeme, taşınmazın bulunduğu yerdeki Sulh Hukuk Mahkemesidir.

 

Leave a comment



Bize Yazın

İletişim Adresimiz

  • Eski Büyükdere Caddesi No:1,34415 İstanbul Sapphire Plaza
    KAT:16 Residance NO: 1606

logo-beyaz

Copyright 2018 bilalcelik.av.tr © Tüm Hakları Saklıdır.